काठमाण्डौ ,चैत २९।

बालबालिकाको सिर्जनात्मकता, मनोरञ्जन र सामाजिक सहभागिता अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले प्रशान्ती एकेडेमी बुढानिलकण्ठ -१२  मा ‘फन फेस्टिभल २०८२’ आयोजना गरिएको छ। सो  कार्यक्रममा विभिन्न खेलकुद तथा रमाइला गतिविधिहरू समावेश गरिएको आयोजकले जनाएको छ।

 उक्त कार्यक्रम  बालबालिका तथा अभिभावकलाई सहभागी हुन आह्वान गर्दै  खेलकुद, मनोरञ्जनात्मक गतिविधि तथा अन्य रमाइला कार्यक्रमहरू समेटिने जनाइएको छ।

आयोजकका अनुसार ‘Fun Festival 2082’ बालबालिकालाई शैक्षिक दवावबाट केही समय टाढा राख्दै उनीहरूको प्रतिभा प्रस्फुटन गराउने उद्देश्यले सञ्चालन गरिएको हो।

काठमाण्डौ ,चैत २९।

बुढानिलकण्ठ खानेपानी बोर्डको अध्यक्ष पदको जिम्मेवारी पुर्व नगर प्रमुख  उद्दव खरेललाई दिइएको छ। साथै कार्यपालिका बैठकले  बोर्डका सदस्यका रूपमा वडा नं १३ का अध्यक्ष  टिका नारायण श्रेष्ठ र वडा नं ४ की सदस्य  सुमिता खड्कालाई मनोनयन गरिएको छ।

नगरपालिकाको कार्यपालिका बैठकको  निर्णयअनुसार खानेपानी व्यवस्थापनलाई प्रभावकारी, पारदर्शी तथा दिगो बनाउने उद्देश्यसहित नयाँ नेतृत्व चयन गरिएको हो।

नवनियुक्त सदस्यहरू श्रेष्ठ र खड्काले अध्यक्षसँग समन्वय गर्दै खानेपानी सेवा विस्तार, मर्मत–सम्भार तथा उपभोक्ताका गुनासा समाधानमा सक्रिय भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ भने अध्यक्षको अनुकुल हुनेगरी अन्य सदस्य थपिने श्रोतले जानकारी दिएको छ।

]]> https://kapanonline.com/archives/175721 Sun, 12 Apr 2026 02:26:25 +0000 https://kapanonline.com/?p=175721 कपन अनलाइन

काठमाण्डौ ,चैत २९।

पोखरा–८ सिमलचौरस्थित लिटिल स्टेप माध्यमिक विद्यालयद्वारा आयोजित यू–१४ सेभेन ए साइड फुटबल तथा खुला टेबल टेनिस प्रतियोगिता  चैत २८ गतेदेखि भव्य रूपमा सुरु भएको छ। विद्यालयको आफ्नै खेलमैदानमा सञ्चालन भइरहेको प्रतियोगितामा पहिलो दिन ३२ टोलीहरूको उत्साहजनक सहभागिता रहेको आयोजकले जनाएको छ।
प्रतियोगिताको उद्घाटन समारोह विद्यालयका संस्थापक अध्यक्ष  शेर बहादुर गुरुङको अध्यक्षतामा सम्पन्न भएको थियो। कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि श्री तेज बहादुर गुरुङ रहनुभएको थियो भने विशिष्ट अतिथिको रूपमा संस्थापक प्रिन्सिपल पम्फा गुरुङको उपस्थिति रहेको थियो।
कार्यक्रममा नयाँ व्यवस्थापन समितिका सदस्य तथा शिक्षाविद् पदम बास्ताकोटीले स्वागत मन्तव्य व्यक्त गर्दै खेलकुदले विद्यार्थीहरूको शारीरिक, मानसिक तथा सामाजिक विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताउनुभयो। कार्यक्रमको सञ्चालन विद्यालयका स्कुल कोर्डिनेटर दुर्गा पौडेललेगरेका थिए ।
अध्यक्षीय मन्तव्यका क्रममा श्री शेर बहादुर गुरुङले खेलकुदले अनुशासन, नेतृत्व क्षमता र टिमवर्क विकास गर्ने उल्लेख गर्दै विद्यालयले यस्ता कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभयो। प्रमुख अतिथि  तेज बहादुर गुरुङले खेलकुदमार्फत विद्यार्थीहरूमा सकारात्मक ऊर्जा र स्वस्थ प्रतिस्पर्धा विकास हुने बताउँदै यस्ता कार्यक्रमहरूको प्रशंसा गरेका थिए ।
त्यस्तै, विशिष्ट अतिथि पम्फा गुरुङले विद्यालयले विगतदेखि नै खेलकुदलाई प्राथमिकतामा राख्दै आएको उल्लेख गर्दै भविष्यमा अझ उत्कृष्ट खेलाडी उत्पादन गर्ने लक्ष्य रहेको बताए ।
आयोजकका अनुसार प्रतियोगिताअन्तर्गत भोलि चैत २९ गते सेमिफाइनल तथा फाइनल खेलहरू सम्पन्न गरिनेछन्। साथै, टेबल टेनिसतर्फको फाइनल खेल पनि भोलि नै हुने जानकारी दिइएको छ।
यस प्रतियोगिताले विद्यार्थीहरूमा खेल भावना, अनुशासन, सहकार्य र स्वस्थ प्रतिस्पर्धाको विकास गर्न टेवा पुर्‍याउने विश्वास गरिएको छ।

काठमाण्डौ ,चैत २९।

बुढानिलकण्ठ नगरपालिकाले संस्थागत ( निजि ) विद्यालयहरुको वर्गीकरण सार्वजनिक गर्दै शुल्क निर्धारण गरेको छ। नगरपालिकाको शिक्षा समितिले आगामी शैक्षिक शत्रमा लिने शुल्क सार्वजनिक गर्दै कार्यन्वयनका लागि निर्देशन समेत दिएको छ।

यस्तो छ विद्यालयहरुको वर्गीकरण ( विद्यालय स्तरीकरण २०८० )

काठमाण्डौ ,चैत २९।

मिनिल्याण्ड इङ्गलिस सेकेन्डरी स्कूलको आयोजनामा तथा कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिकाको सहयोगमा अन्तर्राष्ट्रिय लोक सांस्कृतिक महोत्सव भव्य रूपमा सम्पन्न भएको छ।

उक्त महोत्सवमा भारत, बंगलादेश, दक्षिण कोरिया, थाइल्याण्ड, इजिप्ट, टर्की तथा नेपालका कलाकार तथा सांस्कृतिक प्रतिनिधिहरूको सहभागिता रहेको थियो।

कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य विभिन्न देशहरूबीच सांस्कृतिक आदान–प्रदान, आपसी समझदारी तथा अन्तर्राष्ट्रिय मैत्री सम्बन्धलाई प्रवर्द्धन गर्नु रहेको थियो। कार्यक्रमको सुरुवात विद्यालय परिसरबाट सुरु भएको रंगीन सांस्कृतिक र्‍यालीबाट गरिएको थियो, जसमा अन्तर्राष्ट्रिय कलाकार, नेपाली सांस्कृतिक समूह, स्काउट, विद्यालयका शिक्षक तथा विद्यार्थीहरूको सक्रिय सहभागिता रहेको थियो। उक्त र्‍यालीलाई स्थानीय समुदाय तथा सम्बन्धित निकायहरूले हार्दिक स्वागत गरेका थिए।

औपचारिक कार्यक्रममा नगर प्रमुख उपेन्द्र कार्की, विद्यालय अध्यक्ष तथा महोत्सव निर्देशक डा. जयराम वाग्ले, र विद्यालयका प्रधानाध्यापक मणिराम वाग्ले लगायत विशिष्ट अतिथिहरूले आ–आफ्ना मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए। नगर प्रमुख उपेन्द्र कार्कीले यस्ता अन्तर्राष्ट्रिय सांस्कृतिक कार्यक्रमहरूले नगरको पहिचानलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा उजागर गर्ने र युवापुस्तामा सांस्कृतिक चेतना विकास गर्ने बताए।

महोत्सव निर्देशक तथा विद्यालय अध्यक्ष डा. जयराम वाग्लेले यस्ता कार्यक्रमहरूले विद्यार्थीहरूमा अन्तर्राष्ट्रिय दृष्टिकोण विकास गर्ने, विभिन्न संस्कृतिप्रति सम्मान बढाउने तथा नेपाललाई विश्वसामु चिनाउने महत्वपूर्ण अवसर प्रदान गर्ने बताएका थिए ।

प्रधानाध्यापक मणिराम वाग्लेले विद्यालयमा यस्ता कार्यक्रमले शैक्षिक वातावरणलाई अझ समृद्ध बनाउने र विद्यार्थीहरूको प्रतिभा उजागर गर्न मद्दत गर्ने विचार व्यक्त गरेका थिए।

महोत्सवमा सहभागी कलाकारहरूले आ–आफ्ना देशका परम्परागत नृत्य, संगीत तथा सांस्कृतिक प्रस्तुतिहरू प्रस्तुत गरेका थिए, जसले दर्शकहरूलाई अत्यन्त आकर्षित बनाएको थियो।

विद्यालयका प्रतिनिधिहरूले कार्यक्रम सफल बनाउन सहयोग गर्ने कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिकाप्रति आभार व्यक्त गर्दै भविष्यमा पनि यस्ता कार्यक्रममार्फत सांस्कृतिक शिक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय मित्रतालाई थप सुदृढ बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। कार्यक्रमको समापन सहभागी कलाकार तथा प्रतिनिधिहरूलाई ट्रफी, प्रमाणपत्र तथा सम्मान प्रदान गर्दै गरिएको थियो।

काठमाण्डौ ,चैत २८।

सुन्दर सृष्टिको विवेकी म ! सबै प्राणी सृष्टिले दिएका उपहार हुन् । मान्छे विवेकी भएकाले आफूसहित अरु प्राणीको हितमा काम गर्छ । सबैको कल्याण चाहने मान्छे । म चाहन्छु मान्छेहरू मसँग हिँडुन्, मेरा भक्त होऊन् । म जे गर्छु ताली बजाऊन् जे भन्छु खुरुक्क मानून् मेरो विपक्षमा बोल्दै नबोलून् ! बोलून् पनि कसरी घोक्रेठ्याक कसलाई मन पर्छ ।
म स्वघोषित सचेत प्राणी भनिने तर व्यवहार अचेत गर्ने मान्छेको जमातमा बस्छु ! समाजको त नीतिनियम मर्यादा हुन्छ ।मसँग मेरो हुन्छ । म मलाई मान्छु सामाजिक मूल्य म चिन्दिनँ मलाई त मेरो मूल्य थाहा छ । थाहाभएको नीति मान्ने हो,नभएको ज्ञान खोज्दै हिँड्ने फुर्सद छैन मसँग।
लामो समय तपस्या गरेर मैले ज्ञान गरेको गाली हो । म श्रमजीवी बनेको गाली पुराण पढेर हो । त्यसैले त कण्ठ छ मलाई सिङ्गै गाली पुराण । म यो पुराण जनहितमा गर्ने भाषणसित जोरेर जनसमक्ष पु¥याउँछु । मेरो भाषाण शैली परिपक्व छ । यसबाट धेरै आफन्त भलीभाँती परिचित छन् यो तथ्य यहाँहरूलाई अवगत छ। म व्यवहारमा स्वार्थ पालेर रमाउन जानेको सिपालु नेता हुँ । तपाईंहरूलाई सजिलै यता नउता बनाउन सक्छु । मैले सुसेल्ने समताको उस्तै तिखो सुनिन्छ । म कुराले समताको बौचो भरेपछि निजी सुखमा खुम्चिएर रमाउन सक्ने हैसियत राख्छु।
म,म न हुँ दुनो सोझ्याएर रमाउन सिकेको हस्ती ! मलाई वरिपरिको चासो र चिन्ताले आकर्षित गर्न सक्तैन, हो आजसम्म सकेको छैन । म मेरै लागि चिन्तन गरेर नथाक्ने अगस्ति हुँ ।मसँग सामाजिक विषयमा टाउको दुखाएर मनहुस पगरी गुत्थ्ने रहर छैन। मसँग समाजसेवाका कुरा गर्ने तर काम स्वसुखका लागि गर्ने धूर्त खेलाडी भएको प्रमाणपत्र छ । यै मेरो गन्तव्य हो, तपाईं ढुक्क हुनुहोस्, म कहीँ कतै द्विविधामा छैन ।
यहाँले कत्तिको ख्याल गर्नुभाछ कुन्नि ! हो,अचेल म अरुलाई होच्याएर बहादुर बन्ने विशेष गाली अभ्यासमा जुटेको छु। जति सक्यो दुर्वाच्य बोलेर अघि बढ्ने हो । खुरुखुरु काम गरेर जनहितमा देखापर्न मलाई लाज लाग्छ त्यसैले गाली पुराण कण्ठ गरेको हुँ। अझ भन्नुहुन्छ भने यो चुनावी माहोलमा गाली पुराणको ठुलो महत्व छ ।यतिबेलाको बिकाउ माल हो गाली । यो ताल अनुसार कम्मर मर्काउने कला मैले राम्ररी बुझेको छु । शालीन शैलीमा गतिशील विचार सम्प्रेषण गरेर गन्तव्य चिन्ने÷चिनाउने मानवीय चेतको संवेदनशील जिम्मेवारी होला कसैको ! उसैले निर्वाह गर्छ ।
मेरो लक्ष्य त छौंडा छौडी खेलाउने र गुइँठा गुइँठी जोरेर ढिँडो गुन्द्रुक पकाउने ग्वालाहरूमाथि मिचाहा साँढेका सिङ जस्ता नयाँ नयाँ शब्दहरू खोजी खोजी बर्साउने हो । ती श्रमजीवीको अनुहार कुच्चिने गरी वाण ठोकेर मैले धितमार्ने हो । देखून् न ती गुइँठेहरूले पनि मेरो ताकत !
छाप्रामा उज्यालो पुग्ने गरी आफै कर्म गरेर उदाहरण बन्ने मेरो गन्तव्य हुँदै होइन । मजस्तो राष्ट्रिय नेतृत्वबाट यस्तो गल्ती गरिँदैन र कदापि गरिँदैन, गर्नै सकिँदैन । मैले घनघोटी गरेर पढेको गाली पुराण हो । यसमा कहीँ कतै पनि मानवीय संवेदना, पदीय कर्तव्य, नागरिक दायित्व भनेको के हो ? यसको पालना कसरी गर्ने , कसले गर्नुपर्ने हो भनेर कुनै अध्यायमा क्यै लेखेकै छैन ।
मैले जे पढेँ त्यै जानेँ जे जानेँ त्यै गरँ र गर्ने हो । त्यो भनेको मैले जे भन्छु त्यो ठिक । मैले जे गर्छु त्यो कानुन सम्मत, म जहाँ जान्छु ती सबै गन्तव्य, मलाई पछ्याउने हनुमान,चाकर । मबाहेक जसले जेसुकै गरे पनि त्यो देशको विरुद्धमा हुन्छ । विदेशीको इसारा हुन्छ । मेरो उपस्थितिमा विदेशी हस्तक्षेप हुँदैन । अरुले विदेशीलाई रोक्न सक्तैन । असली राष्ट्रवादी हुँ म, अरुले भन्ने गरेको राष्ट्रवाद नक्कली हो । यो मैले होइन मेरो दम्भले बोलेको दमदार आत्मरति हो,मेरो यथार्थ बखान हो ।
सभा–सम्मेलन जे होस् वा घरदैलो कार्यक्रम म गाली भक्त हुँ। जहाँ जान्छु गाली लिएर पुग्छु । काम राम्रो गरेर परिचय बनाउने बानी छैन मेरो । काम कसैले गर्छ जस म लिने जसपारखी हुँ। अरुलाई कमजोर देखाउन सके म बलियो हुन्छु यो मेरो आदर्श सिद्धान्त अनि मैले अर्जेको जनविश्वास हो । यो मैले ठुलो सङ्घर्ष गरेर आर्जेको योग्यता पनि हो । मैले जसरी तपस्या गर्न सक्ने को छ यहाँ ?
देशका भविष्य केटाकेटी पढ्ने विद्यालयमा छानो छैन, खोलामा पुल छैन, तुइन चुँड्यो, पुस्तकालयमा किताब छैन, बिरामीले उपचार पाउँदैन, किसानले मलबिउ पाउँदैन भने नपाओस्, म के गरुँ ? यस्ता सानातिना झिँगे कुरामा अल्झिने समय छ मसँग र ? मलाई पद र पैसासँग खेल्दा खेलाउँदा फुर्सद हुँदैन, म थकित हुन्छु । पहिला पदपैसाको जोहो गर्नु कति मुस्किल हुन्छ ! छलछाम, धाकधम्की पछि बल्लतल्ल हात लाग्छ जोगाउन कानुनी प्रक्रिया मिलाउँदा मिलाउँदा हैरान ! भागबिलो नमिलाए पोल खुलिहाल्छ । मिलाउन खोज्यो घरी यता फुत्किन्छ घरी उता !

अचेल त झन् जोखिम थपिएको छ । यो सामाजिक सञ्जालको जालले तानेर कहाँबाट कहाँ पु¥याउँछ गोपनीय सूचना । गोप्य राख्न कोसिस गर्छु खै के गरी उत्तानो पारिहाल्छ । कति गाह्रो छ क्या बाँच्न । अझ यो चुनावी चपेटाले त सुत्नै दिएको छैन भन्या ! यता करबट लिन्छु टाङटाङ गर्छ उता फर्कन्छु उस्तै डाङडुङ !
आजका मान्छेले आनीबानी फेरेछन् कि कुन्नि जति फकाउँदा नि ढाँट्या कुरा पत्याउँदै पत्याउँदैन पत्याउन मान्दैन, पटक्कै मान्दैन भन्या, के भा हो यस्तो अटेरी ? कहाँबाट आयो वर्षौंपछिको यो चेतना ? पढेलेख्या युवाहरू बिदेस्याएपछि चेतनाको अनिकाल पर्छ, चेतनाको अनिकाल परेपछि चुनाव जितिहालिन्छ भनेर ढुक्क भा ! त्यति सजिलो देखिएन ! कतै हारिहालियो भने कुन चिसो खोरमा ठ्याङ्ग्रिनुपर्ने हो कहाँको वास हुने हो ! सम्झँदा पनि कस्तो मनै सिरिङ्ग भा !
बिपत् बाजा बजाएर आउँदैन भन्थे यसपालि त पुर्खाको भनाइले पनि फेल खाएजस्तो छ घण्टै ठोकेर आयो नि…! तबै । घण्टा मात्रै हो र कोही दर्जनौं गाँसिएर बलिया बलिया भएर आए, कोही लासबाट उठेर नयाँ सास फेर्दै चिच्याउँदै आए । हेर, हेर चरैतिरबाट घेरा हालेर लस्करै आका ! गर्न नि मेरो त निद हराम गरिदिए नि बरै ! मोराहरूले ।
के केन देश निर्माणका लागि निन्दाचर्चाले होइन नीति, योजना र गतिशील विचारमा बहस गरेर जित विपक्षीलाई । कुरा काटेर अरुलाई होच्याउँदैमा अग्लो भइँदैन बुझ रे ! बिचरा मलाई राजनीति सिकाउने ? बिचरा उम्रँदैका दुइपाते ….।कुन दसाले फेसबुक बन्द गर्न दम्भ्यायो दम्भ्यायो ! यी जेनजी त मेरा लागि जुकै बनेर आए नि ! मैले होइन मैले होइन भन्दा नि नपत्याउने क्या ! नैतिक जिम्मेवारी लिएको भए तै मत्थर हुन्थे कि ! सुरुमा विचार पुगेन पछि अङ्कारले छोडेन । दुःख पाइस् मङ्गले आफ्नै ढङ्गले, उफ्…!
ह्या… यो मन पनि के–के सोच्छ, सुतौं, के सुतौं ! निद्रा लाग्नुपरेन सुत्नलाई ! पर्ख न तिमीहरू ! चुनाव जितेर आउन त पाम ! पाता कसेर गोर्खेलौरी लाउँदा देखौला नि बाउको बिहे ! अस्तु ।

सहकार्य : कपन बानेश्वर साहित्यिक साप्ताहिक

काठमाण्डौ ,चैत २८।

उसको नाम आकृती थियो । ऊ पनौतीबाट काठमाडौं उपत्यकामा पसेकी थिई आफ्नो पढाई र कामलाई सङ्गै अगाडि बढाउनको लागि । बढी नै क्षमतावान थिई ऊ । प्रथम पटकको संबादबाटै म ऊ सङ्ग आकृष्ट भैसकेको थिएँ तर साथीको रूपमा । उसले आफ्नो परिचय दिएर भनेकी थिई म आकृती बस्नेत । मलाई उसको नाम थरसङ्ग केही लिनुदिनु थिएन । तर किन हो ऊ यो कुरामा बढी नै सचेत थिई ।
हाम्रो हिमचिम बढ्दै गएको थियो ।उसको व्यबहार फरासिलो भएकोले एक अर्काको बिचार आदानप्रदान गर्न हामीलाई अप्ठ्यारो परेन । सहजरुपमा घुलमिल हुँदै हामी गएका थियौं । पनौतीको मध्यमवर्गीय परिवारकी ऊ स्वावलम्बी थिई । यो नै उसको सम्पती थियो । काठमाडौंमा आएर आफैं कमाइ गरी आफू र आफ्नो पढाइ खर्च लगायत सम्पुर्ण खर्च ब्यहोर्नु र आत्मनिर्भर भएर बाच्नु कम्ती चुनौतीपूर्ण थिएन । उसको यही हिम्मत त मलाई मन पर्दथ्यो । उसको साथीहरू पनि धेरै थिए । ऊ ब्याचलर पढ्ने भएकोले त्यही उमेरका साथीभाइ हुनु अस्वाभाविक थिएन ।
मेरो पहिलो भेटमा उसले भनेकी थिई –“ हामी साथी मात्र बन्दा हुदैन र ?“ मैले पनि हुन्छ भनें । एउटा कार्यालयमा रिसेप्सन तथा सेक्रेटरी भएर काम गर्ने ऊ बार्तालाप र बातचित गर्न खप्पिस थिई । एउटा शालीन ब्यक्तित्व र स्वाभिमानकि धनी आकृतीको ब्वाइफ्रेन्ड थियो कि थिएन त्यो त मलाई थाहा भएन । त्यसको छनक उसले दिएकी थिइन कारण उसलाई कहिले फुर्सद थिएन पढाइ अनि कामले गर्दा । तर ऊ साहित्यमा अलि रुचि राख्ने हुनाले पनि म सङ्ग नजिक थिईजस्तो लाग्छ ।
मैले बेलाबेलामा सोध्ने गर्थें –“ तिम्रा रुचिहरू के के छन् त ?“ उसले स्पष्ट जवाफ खास दिन्नथि । मैले पनि सन्दर्भ अनुसार मात्र कुरा गर्ने हुनाले एउटै कुराको पुनरावृत्ति गर्न मन लाग्दैनथ्यो । आफ्ना कुराहरू ऊ सङ्ग शेयर ग¥यो र उसका कुराहरू पनि सुन्यो । हाम्रो मित्रता यसरी गहन हुँदै गएको थियो । ऊ अली बढी भावुक र संवेदनशिल भएकीले पनि अर्काको कुरालाई महत्व दिन्थी । भावना र तर्क दुबैमा ऊ प्रबल थिई । उसमा यत्रो आत्मविश्वास कहाँबाट पलायो त्यसको कारण मैले पत्ता लगाउन सकेको थिइन । उसले पलपल प्रगति गरिरहेकी थिई । तर म भने निरीह र अलि हतप्रभ थिएँ । मेरो आत्मविश्वासलाई पनि उसले करिव करिव जगाईदिएकी थिई ।
हाम्रो निरन्तरतामा क्रमभङ्ग तब भयो जब उसको घरबाट उसलाई बोलावट आयो । अलि दुखित हुँदै ऊ घर फर्की । जानू अगाडि उसले मलाई एउटा कुरा खोली । उसले भनी –“म दलितकी छोरी हुँ । मेरो थर बि.क. हो “ म के कुरामा छक्क परेँ भने किन उसले आफ्नो पहिचान अहिलेसम्म लुकाई । मलाई त दलित वा गैरदलित जस्ता शब्दसङ्ग कुनै मतलब थिएन । म कहिले कुनै जातपात छुवाछूतलाई मान्दिन । उसङ्गको मित्रता त चोखो थियो जसलाई मैले संकीर्णरुपमा शुर गरेकै थिइनँ । उसले मलाई किन आफ्नो पहिचान लुकाई त्यो मलाई झक्झक्याउने कुरा थियो ।
उसले भनी –“अब म फर्कन्न होला काठमाडौं । मेरो बिहे गरिदेलान सायद ।“ उसले आफ्नो पढाई पूरा गर्न पाएकी थिई ।त्यो कुराले पनि मलाई अलि सन्तुष्ट बनाएको थियो । मैले धेरै कुरा सोध्ननै सकिन । न उसले बताउन सकी । तर उसका भावहरू मैले पढीसकेको थिईं । ऊ केही भन्न चाहन्थी तर उसले भन्न नै सकिन या भनौं भन्दै भनिन । म पनि अवाक भैरहेको थिएँ ।
त्यसपछी ऊ सङ्ग मेरो कहिले भेट भएन । यो धेरै पहिलेको कुरा हो । म त कहिले कसैसङ्ग डराएर भागिन । जो जे भएपनि सामना गरें । उसमा कसरी आत्मविश्वास पलाएको थियो भन्दा काठमाडौंको खुल्ला बाताबरणमा उ अभ्यस्त हुँदै गएकी थिई ।वास्तवमा ऊ श्रमकी खानी थिई । छोटो अवधिको काठमाडौं बसाइँमा पनि उसले धेरै कुरा गर्न भ्याई । तर ऊ अलिकति आधुनिक हुन सकिन जस्तो लाग्छ । यहीं बसेर संघर्ष गरेकी भए ऊ निक्कै अघि बढ्न सक्थी होली । त्यो कुरा मैले उसलाई बुझाउन सकिन र उसले पनि बुझ्न सकिन सायद । ऊ पारिवारिक र सामाजिक उत्तदायित्व उसको लागि ठुलो थियो । त्यसमा बिद्रोहको लेस मात्र पनि थिएन । ऊ जस्तो मान्छे अगाडि बढेर समाजको विभेद मुक्ति र प्रगतिशीलताका लागि केही गर्न सक्थी कि । म सोचमा हुन्छु ।

सहकार्य : कपन बानेश्वर साहित्यिक साप्ताहिक

काठमाण्डौ ,चैत २८।

आज बिहान एकाएक घरको भान्छाबाट बुढीले हात झिक्ने कुरा गरी ।उसको गुनासो नसुन्दा मेरो ढन्नासो फुस्किन सक्थ्यो । सन्नासोले किला चेपे जसरी कुरा गरेपछि उसको कुरा नसुनी मैले धरै पाइन ।
नुनको डब्बामा नुन छैन । मेरो कानमा सुन छैन । तसलामा मसला नहाले तरकारी मिठो हुँदैन । भुटुनको भाउ बढेर मुटु नै अठ्याउन लागिसक्यो । चौल्याउनलाई भाँडामा सामल छैन । यो लाइटर पनि के भाको ठ्यास ठ्यास पार्दा पनि ग्यास बल्दैन । अब मेरो हातले यो भान्सा पर्गेल्न सक्दैन ।
लौ, प¥यो फसाद ! घरको भान्साबाट विद्रोहको स्वर आएपछि म छलफलका लागि भान्सा कोठाको भाँचिएको कुर्सीमा जसो तसो बसेँ । संयुक्त राष्ट्रसङ्घको बैठकमा भोकमरी निवारणका लागि यसरी छलफल हुन्छ हुँदैन थाहा भएन तर आज घरभित्र गहन छलफल भयो । घर खर्च नटरेपछि अब खानेकुरामा व्यापक कटौती गर्नुपर्ने आवाज उठ्यो । दाल, तरकारी, अचारबाट दाल र अचार कटौती गरी तरकारी मात्र थमौती गर्ने निर्णय भयो । भातका लागि बिहान र बेलुकाको भोजन समयलाई यथाशक्य तन्काउँदै जाने निर्णय भयो । घरभित्र लामो समय नबस्ने, तलतल लागे पानी पिउने । चौतारोतिर गएर शीतल ताप्ने । खाना खानको लागि तोकिएको समयमा आफू मात्र सुटुक्क भित्र पस्ने । पाहुनाहरूका लागि उनीहरूले ल्याएको कोसेली उनीहरूकै अगाडि भाग लगाई हाँसीखुसी खाने निर्णय भयो । खाली हात पाहुन लाग्न आउनेलाई पानी मात्र दिएर स्वागत गर्ने निर्णय गरियो । एक महिनाका लागि आफ्नै पदमा रहेर काम गर्न श्रीमतीलाई आग्रह गरी, आवश्यक खर्च जोहो गर्ने निर्णय गरियो ।
अर्काको घर ढुक्ने पेसा छ आफ्नो । भन्छन् नि अचेल सेक्युरिटी गार्ड । साहुले दिएको तलबले घर खर्चमा फारो गर्दा पनि झारा टार्न पुग्दैन । रोगव्याधिले समाई हाले औषधि खाने कि भात खाने समस्या गजबको छ । यस्तो पाराले कोसँग दाह्रा देखाएर बेसाहा खोज्ने मैले । ढुकुवा पेसाबाट आएको पैसाले बुढीको अनुहारमा बुकुवा घस्न पनि पुग्दैन । हातमा चुरा लाउने पैसा दिन नसकेको भनी कुरा काट्दै बस्छे बुढी जहिले । अब भान्साको महङ्गी थपिएपछि मैले कसलाई गएर गुनासो सुनाउनु ।
भान्सामा पाक्ने परिकार कटौती गरेको म जैरेलाई एका बिहानै भोक लाग्छ । भोक लागेपछि जंग चल्छ । जङ चलाएर गाली गर्न पनि मिलेन । गाली ग¥यो भने भान्सा आफैले सम्हाल्नु पर्छ । म सम्झिरहेछु । बिहान उज्यालो नहुँदै भोक लाग्यो भने अनुहारमा कालो रङ चढ्दो हो । भोकले आन्द्रा बटारिएर भान्छामा टेकेपछि भरपेट खान नदिने श्रीमतीलाई आँखा तरेर चिथोर्न मन लाग्दो हो । जसरी पनि सहनु त छँदै छ । चाम्रो भएर होस् वा दाम्रो भएर ।
तपाईँले भान्साको समस्या बुझ्नु भएको छ, छैन ? अहिले प्रत्येक गृहणीहरूलाई सरकारले परिपत्र गरेको छ । घरका सबैलाई आधा पेट खुवाउनु । भरिपेट खुवाउन सरकारसँग ग्यास छैन । खर्च कटौती गर्नु । खाना थोरै खानु, चाटेर अघाउनु । यो अचम्मको सूचना सार्वजनिक भएपछि पाहुनाको चाप घटेको छ । नयाँ बन्न लागेको सरकारले आर्थिक क्रान्ति गर्न लागेको भनेर सबैले ताली पिट्न थालेका छन् । शरीरको वजन घटाउन भोजनमा कटौती गरेको भनेर बिहान बिहानै भ्याङले सुरुवात लगाएर फ्याँफ्याँ गर्दै फ्याङल्याङ फ्याङल्याङ फ्यामेको उकालो कुद्नेहरू ताली पिट्न लागेका छन् ।
सबैभन्दा बढी मार्का खन्चुवाहरूलाई परेको छ । खान बसेपछि दुवै हातमा समातेर अरुले उठाइदिनु पर्नेहरूको चैन अब बेचैन भएको छ । घरमा शत प्रतिशत पाहुना कटौती भएका छन् । भोज भतेरमा मिठो मसिनो पाक्न बन्देज गरिएको छ । खानाजन्य रोगहरू नलाग्नाले औषधि बिक्री ठप्प भएको छ । औषधि व्यवसायीहरू आन्दोलनमा उत्रने चेतावनी दिँदैछन् । क्याँस तिरेर ग्यास नपाएपछि उपभोक्ताहरू खाली सिलिन्डर बोकी लाइनमै आइपुगेका छन् ।
रातभरि जागा बसी बिहान आधा सिलिण्डर ग्यास साझा बसमा हालेर लन्डठ्याङ लन्ठ्याङ भान्सामा छिरेको जागेश्वरलाई उसकी स्वास्नीले जगल्ट्याएकी जगल्टाइन । ग्याँस किन्न दिएको पैसा गाँजा किनेर गन्जागोल पारे पछि गोलन्जोरको गुमाने कता गुल्टियो आजसम्म पत्तो छैन ।
आधा सिलिण्डर ग्यास पाउने भएपछि अब आधा पेटै खानु पर्ने होला । आधा पेट खाएपछि घरको सामल बच्छ । देशले आयात कम गर्नुपर्छ । आयात कम भएपछि देश समृद्ध हुन्छ । हाम्रो प्रतिव्यक्ति आम्दानी ह्वात्तै बढ्छ ।विदेश जाने युवाहरूको लर्को रोकिन्छ ।
हामी फेरि खाद्यान्न निर्यात गर्ने देश बन्न पुग्छौँ ।
आधा पेट खाने नियम बच्चालाई लाग्यो भने कुपोषणको सिकार बन्ला । भर्खर सुत्केरी भएकी सुत्केरीले आधा पेट मात्र खाई भने उसको बच्चाले दुध भरपेट खान पाउला नपाउला । आधा सिलिण्डर ग्यास भनेको आधा भोक हो । आधा गाग्री पानी बोकेर हिँड्दा छचल्किएर आफैलाई भिजाउँछ । आधाले बाधा ग¥यो भने व्यथा बल्झन्छ । अब आधा होइन साझा गरौं ।

सहकार्य : कपन बानेश्वर साहित्यिक साप्ताहिक

काठमाण्डौ ,चैत २८।

“अघि नै पुग्नुपर्ने ! ढिला भइसक्यो । निक्लौँ ।” झोला कँद्यौरी हाल्दै सुब्बिनीले उर्दी गरिन् ।
“पर्दाको जन्ती, मर्दाको मलामी ! ठिकै हो । तर …,”
“के भनेकि तिमीले ? उहाँ त हाम्रो …,” पूर्णिकाको वाक्य पुरा नहुँदै सुब्बिनी गर्जिन् ।
“मरिने कुरा थाहा हुँदाहुँदै मुख छोड्ने बेलामा आँखा चिम्लेर मनपर्दी गर्ने ! खान्कीलाई दोष ! आफ्नो कमजोरी देख्न पर्दैन ? त्यस्ता मान्छेलाई नलागेको रोग कस्लाई लाग्छ त ?”
“पछि हामीलाई नै गाह्रो पर्छ । विपद्का बेलामा त्यसो नभन बहिनी !” सुब्बिनीले अनुनय गरिन् ।
“आफैँले निम्त्याएको व्यथा हो । हामीले हो र ? म चाहिँ जान्न ।कोको जान्छौ जाऊ । पूर्णिका फड्कार्रिन् ।”
“जानै पर्छ । हिँड ।”
पाखुरा समातेर सुब्बिनीले करबल गरे पनि इन्कार गर्दै पूर्णिकाले थपिन्
“आफ्नै लोग्ने भए पनि अबका जमानामा सतीचाहिँ गइँदैन दिदी !”

सहकार्य : कपन बानेश्वर साहित्यिक साप्ताहिक

काठमाण्डौ ,चैत २८।

ऊ गहिरो सोचमा डुबेको थियो ।
अचानक स्मृतिको किनाराबाट पुरानो मित्रको लघुकथाको सन्देश बगेर आयो—
‘प्रकृतिलाई थिचिरहँदा सीमा नाघ्छ ।
सीमा नाघेपछि बाढी आउँछ ।
बाढी केवल पानी मात्र होइन, विद्रोहको प्रतीक हो ।’
सन्देश पढ्दा उसलाई चिसो पसिना आयो ।
मन असजिलो भयो, जस्तो कुनै अदृश्य बाढी उसैभित्र उर्लिएको महशुस भयो ।
ऊ हड्बडायो, वरिपरि हे¥यो—
सबैथोक सामान्य देखिन्थ्यो, तर मौन अस्वाभाविक थियो ।
बिस्तारै उसले बुझ्यो—
लघुकथा प्रकृतिको मात्र कथा थिएन ।
त्यो त सत्ताको घमण्डमाथि लेखिएको व्यङ्ग्य थियो ।
जब शासनले मानिसलाई कुल्चन्छ,
जब अन्यायलाई नियम भनिन्छ,
तब जेन्जी विद्रोहको बाढीले बाटो खोज्छ,सहरमा !
अन्ततः सेनाको बन्द कोठासम्म धकेल्यो ।
बल्ल उसले बुझ्यो —
‘लघुकथाकारको दुरदर्शिता ।’

सहकार्य : कपन बानेश्वर साहित्यिक साप्ताहिक