काठमाडौँ, फागुन ९।  गोकर्णेश्वर नगरपालिका वडा नं ४ मा रहेको गोकर्णेश्वर युवा जागरण क्लब (GFG)को आयोजनामा स्वर्गीय गोपाल श्रेष्ठ स्मृति गोकर्णेश्वर नगरपालिका ४ नं वडा स्तरीय ब्याडमिन्टन प्रतियोगिता सम्पन्न भएको छ । गोकर्णेश्वर नगरपालिका वडा नं ४ उत्तरबाहिनीस्थित ब्याडमिन्टन कोर्टमा माघ २६ गते बाट शुरु भएको उक्त प्रतियोगिता फागुन १ गते सम्पन्न भएको हो सोहि प्रतियोगिताको आयोजक गोकर्णेश्वर युवा जागरण क्लब (GFG)का अध्यक्ष तथा गोकर्णेश्वर नगरपालिका युवा तथा खेलकुद विकास समितिका सदस्य समेत रहेका विकेश श्रेष्ठ संग कपन अनलाइनका को लागि  कुराकानीको आधार तयार पारिएको सामग्री प्रस्तुत गरेका छौ।

कपन अनलाइन : स्वर्गीय गोपाल श्रेष्ठ स्मृति गोकर्णेश्वर नगरपालिका ४ नं वडा स्तरीय ब्याडमिन्टन प्रतियोगिता आयोजना गर्नुको मुख्य उदेश्य के हो ?

विकेश श्रेष्ठ : नेपाल तरुण दल गोकर्णेश्वर नगर समिति, काठमाडौंका अध्यक्ष तथा गोकर्णेश्वर युवा जागरण क्लबका सल्लाहकार समेत रहेका स्व. गोपाल श्रेष्ठको हृदयाघातका कारण निधन भएको थियो। उनकै बार्षिक पुण्य तिथिको अवसरमा खेलको माध्यमबाट आपसी भाइचारा मित्रता र सामाजिक सदभाब कायम गर्दै वडा बाट प्रतिभावान खलाडी उत्पादन गर्ने र गोकर्णेश्वर नगरपालिका वडा नं ४ भित्रका ब्याडमिन्टन प्रेमीहरु लाई समेट्ने उद्धेश्यका साथ प्रतियोगिता आयोजना गरिएको हो।

कपन अनलाइन : स्व . गोपाल श्रेष्ठलाइ कसरी सम्झनु हुन्छ ?

विकेश श्रेष्ठ : एकदमै मिलनसार कहिले नहासी नबोल्ने सधै सहयोगी भावना राख्ने,हाम्रो क्लबको को सल्लाहकार समेत रहेका थिए नेपाल तरुण दल गोकर्णेश्वर नगर समितिका अध्यक्ष समेत रही काम गरिरहेका श्रेष्ठले नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलनहरुमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेका थिए । सानैदेखि हक्की स्वाभावका श्रेष्ठको निधनले क्लबलाई पनि अपुरणीय क्षति भएको छ होनहार, इमान्दार, कर्तब्य निष्ठ राजनितिज्ञ को छवि बनाउन सफल हुनुहुन्थ्यो उहाले पुर्याएको योगदानलाइ स्मरण गर्दै प्रतियोगिता आयोजना गरेका हौ आगामी दिनमा पनि क्लबले बिभिन्न कार्यक्रमहरु गर्ने योजना बनाएको छ।

कपन अनलाइन : स्व. गोपाल श्रेष्ठको स्मृतिमा ब्याडमिन्टन प्रतियोगिता नै किन ?

विकेश श्रेष्ठ: पछिल्लो समय ब्याडमिन्टन खेलको क्रेज दिन प्रतिदिन बढ्दो क्रममा छ। गोकर्णेश्वर नगरपालिकाका बिभिन्न स्थानमा ब्याडमिन्टन कोर्ट निर्माण भए संगै अहिले बालबालिकादेखि युवा पुस्ताहरु पनि त्यसमा आकर्षित बन्दै गएका छन खुला ठाउँको अभावले शारीरिक व्यायाम गर्नबाट वञ्चित बनेका बालबालिकादेखि युवा वर्गका लागि ब्याडमिन्टन उपयुक्त विकल्प बनेको छ । त्यसमा पनि गोपाल दाइले पनि ब्याडमिन्टन खेलमा रुची राख्नुहुन्थ्यो कम समयको तयारीमा नै सबै क्षेत्रका मानिसलाई एकैठाउँमा भेला गरेर खेलसँगै एकापसमा भाइचारा स्थापित गर्न पनि सहयोग पुग्ने भएकोले ब्याडमिन्टन प्रतियोगिता नै रोजेका हौ अन्य प्रतियोगिता गर्दा लाग्ने आर्थिक, समय , तयारी, स्थान छनौट लगायतको कारणले पनि ब्याडमिन्टन प्रतियोगिता नै रोजेका हौ।

कपन अनलाइन : कति जनाले खेलमा सहभागिता जनाएका थिए ?

विकेश श्रेष्ठ : छोटो समयको तयारी र कम प्रचार प्रसारको बाबजुत पनि १६ वटा टिमले सहभागिता जनाएका थिए नक आउट आधारमा खेलाइएको सो प्रतियोगिता सफलता पुर्वक सम्पन्न गर्न सहयोग गर्ने सबैलाई धन्यवाद।

कपन अनलाइन : तपाई भर्खरै गोकर्णेश्वर नगरपालिका युवा तथा खेलकुद विकास समितिका सदस्य  समेत मनोनित हुनु भएको छ गोकर्णेश्वरको  खेलकुद  बिकासमा  यहाको कस्तो भूमिका रहन्छ   ?

विकेश श्रेष्ठ: देश विकासमा खेलकुदको पनि अहम भूमिका हुन्छ। अहिलेसम्म बाटो, बिजुली, पर्यटनलगायतका अरू आधारभूत कुरालाई मात्र विकासको आधार मानिँदै आएको छ। वास्तवमा खेलकुद विकास र समृद्धिको छैठौं पूर्वाधार हो। स्वस्थ शरीर र स्वस्थ समाजका लागि खेलकुद अपरिहार्य छ त्यसैको विकासको लागि म लगायत नगर खेलकुदको  टिम लाग्नेछ, ठूलो लक्ष्य प्राप्तिका लागि एकआपसमा हातेमालो गर्दै अगाडि बढ्नुपर्ने अहिलेको चुनौतीपूर्ण समयमा हामि एक  जुट भएर नगरको खेलकुद विकासमा लाग्नेछौ  ।

कपन अनलाइन :कोरोनाका कारण सुस्ताएको नगरको खेलकुदको  गतिबिधिलाइ उठाउने कस्तो योजना छ  ?

विकेश श्रेष्ठ :खेलप्रति बढ्दो रुचि अनि खेलाडी र खेल पदाधिकारीको सक्रियताका कारण अचेल  धेरै  खेल गतिविधि हुन थालेका छन। कोरोनाको कारण जर जर् भएको खेलकुद क्षेत्र अहिले जुर्मुराएको छ ,स्थानीय तहको वडादेखि  नगरपालिकास्तरीय प्रतियोगिता  हुन थालेका छन् । यसले गर्दा एकातिर खेल कौशल बढाउन नयाँ खेलाडीलाई सहयोग पुगेको छ भने अर्कातिर खेलप्रेमीहरूले मनोरञ्जन लिन पाएका छन उमेर ढल्कँदै गए पनि खेलकुदमा रुचि हुनेहरुलाई समेत समाबेश गरेर गरिएको  वडा स्तरीय  ब्याडमिन्टन प्रतियोगितामा सहभागिता जनाउनुले  खेल प्रतिको रुचीलाइ दर्साउछ त्यसैले प्रत्येक व्यक्तिको रुची अनुसार खेल गतिबिधि  बढाउनु पर्छ,विश्वका हरेक राष्ट्रले प्रतिभावान् खेलाडी उत्पादन गर्नका लागि नियमितरूपमा खेलकुद प्रतियोगिता आयोजना गर्ने गर्दछन्।

खेलकुदका प्रतिभाहरू सुगम ठाउँमा मात्र नभई देशको विकट ठाउँमा पनि लुकेर रहेका हुन्छन् भन्ने मान्यतालाई आधार बनाएर नियमित रूपमा यस्तो प्रतियोगिता गर्ने हो भने क्षमता वान  खेलाड़ी  उत्पादन गर्न सहयोग पुग्छ  त्यसैले नयाँ र क्षमतावान् प्रतिभा खोजी गर्ने सबैभन्दा प्रभावकारी माध्यम  भएको हुँदा बिभिन्न प्रतियोगिता संचालन गर्ने देखि लिएर प्रशिक्षण तथा खेलकुदका भौतिक पूर्वाधारका संरचना निर्माणको लागि   पहल गर्ने सोच रहेको छ ।

]]> https://kapanonline.com/archives/105163/feed 0 https://kapanonline.com/archives/85549 https://kapanonline.com/archives/85549#respond Tue, 26 May 2020 03:39:11 +0000 https://kapanonline.com/?p=85549 कपन अनलाइन

काठमाडौं ,जेष्ठ १३।

सरकारले कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुराजस्ता नेपाली भूभागलाई पुनः समेटेर नक्सा तयार पारेको छ । निशाना चिह्नमा पनि समावेश गरेको छ । सुगौली सन्धीमा गुमेको भूभाग फिर्ता हुनुपर्ने आन्दोलनमा विगत २० वर्षदेखि सक्रिय रहेका फणीन्द्र नेपालहरु सरकारको यस्तो कदमबाट उत्साहित छन् । तर, यही मेसोमा किल्ला र काँगडाका कुरा पनि उठे हुन्थ्यो भन्ने उनीहरुको मनमा परेको छ ।

यसै सन्दर्भमा ग्रेटर नेपालका अभियन्ता नेपाल संग जनआस्था साप्ताहिकको अनलाइन संस्करणका लागि लिइएको अन्तर्वार्ता साभार गरिएको छ।
प्रश्न : अहिले जारी भएको नक्सालाई के भन्नुहुन्छ ?
– भारतले हाम्रो भूमिलाई आफूतिर पारेर हाम्रो नुर गिराएको सन्दर्भमा जुन नक्सा जारी भयो, यो अत्यन्त स्वागतयोग्य कुरा हो ।
प्रश्न : तपाईंहरुले उठाएको विषयसँग यो नक्साको साइनो कत्तिको छ ?
फणिन्द्र  नेपाल : पर्याप्त त भएन । तर, यहाँसम्म सरकार आइपुग्यो नि ।
१९५० को सुगौली सन्धीको धारा ८ रद्ध गरिसकेको अबस्था छ । सुगौली सन्धी नेपाल र बेलायतबीच भएको थियो । सन्धीमार्फत हत्याएको नेपाली भूभाग बेलायतले भारतीय उपनिवेशमा गाभेको हो । बेलायतले भारतीय उपनिवेश उहिल्यै छाडिसक्यो । उपनिवेश नै खारेज भइसकेपछि सम्वन्धित भूभाग तत–तत् देशले फिर्ता पाउनु पर्ने हो । तर, बेलायतले नेपाललाई जमिन नफर्काई हिँड्यो । नेपाल र भारत र नेपाल र बेलायत दुबैले सुगौली सन्धीमा सही गरेर सन्धी रद्ध गरिसकेको हो । त्यसैले सुगौली सन्धीको मरिसकेको लाश बोकेर कहिलेसम्म हिडिरहने ? यो प्रश्न हामीले बारम्बार गर्दै आइरहेका छौं ।
अहिले लिम्पियाधुरासम्मको जुन नक्सा निस्किएको छ, त्यो सुगौली सन्धीले नै निर्धारण गरेको हो । यो जमिन पनि भारतले आफ्नो नक्सामा राखेको सन्दर्भमा ग्रेटर नेपाल चाहनेहरुले बारम्बार त्यस विषयमा आवाज उठाउँदै आएका हौँ । गत कात्तिकमा हाम्रो जमिनलाई भारतले आफ्नो राजनीतिक नक्सामा राखेपछि हामीले तत्कालै नेपाल सरकारलाई उक्त भूभागलाई समेटेर नक्सा जारी गरिहाल्न भन्यौं । आठ महिनासम्म पर्खिएर बसेको देखियो । ढिलै भए पनि नक्सा जारी भयो । हामीले जे माग गर्दै आएका थियौं, त्यो भयो । यद्यपि, नक्सा जारी भए पनि पर्याप्त छैन । आशिंक रुपमा मान्नै पर्छ । हामीले हार्दिक स्वागत पनि गरेका छौं । भारतको ज्यादतीको काउण्टरको रुपमा यो नक्सा आएको छ । भारतसँग पैठजोरी खेल्ने अबस्थामा नेपाल पुग्नु खुशीको कुरा हो ।
प्रश्न :ग्रेटर नेपालले सुगौली सन्धी ताका नेपालबाट भारतमा गाभिएको ६० हजार बर्ग किमी क्षेत्रफल फिर्ता हुनुपर्दछ भन्ने आवाज उठाइरहनुभएको थियो । के यो विषय अब सरकारले उठाउला ?
फणिन्द्र  नेपाल : मेची–महाकालीको नेपाल मानुञ्जेलसम्म र सुगौली सन्धी मान्दैनौं नभनुञ्जेलसम्म हामीले पनि त्यो सीमालाई मान्नुपर्ने बाध्यता छ । तर, आन्दोलकारीको हिसाबले भारतले हडपेको ६० हजार बर्ग किमी क्षेत्रफल चाहियो नै भन्छौं । अहिले एक चरणको माग पूरा भयो । मलाई लाग्छ, ढिलोचाँडो सरकार पनि त्यतातिर लाग्नुपर्छ ।
प्रश्न : अहिले देशभित्रै र नेकपाकै नेताहरुले समेत नक्सा जारी गर्नु ठूलो कुरा होइन, सक्छौं भने भूमि फिर्ता गरेर देखाऊ भन्ने आवाज पनि चर्काे रुपमा सुनिन थालेको छ । के भन्नुहुन्छ ?
फणिन्द्र  नेपाल : हाम्रो जमिनलाई भारतले आफ्नो नक्सामा राखेपछि तत्काल हामीले पनि नयाँ नक्सा जारी गरी त्यो भूमिलाई नेपालको नक्सामा राखौं भन्दै आएका थियाँै । टेबुलमा बस्दा भोलि उसले ‘तिम्रो जमिन तिम्रो नक्सामा छैन’ भन्ने अवस्थाचाहिँ अब अन्त्य भयो । प्रधानमन्त्रीले पनि नक्सा निकाल्नु ठूलो कुरा होइन, जमिन फिर्ता ल्याउनु र त्यहाँबाट सेना फिर्ता पठाउनु ठूलो कुरा हो भन्दै आउनुभएको छ । भारतसँग कुरा गरेर सेना फिर्ता पठाउँछु भन्दै हुनुहुन्छ । ‘नक्सै निकाल्ने भए दिल्लीसम्मको निकाले पनि हुन्छ नि’ भनेर उहाँकै पार्टीका नेताहरुले भनेको पनि सुनियो । त्योचाहिँ रिसइबी राखेर दिइएको अभिव्यक्ति हो । हामी नेपालीको नुर गिर्ने गरी र स्वाभिमानमा चोट पुग्ने गरी भारतले जुन नक्सा निकालेको थियो, त्यसको जवाफ राम्रो आएको छ । नक्सा निस्कनु आफैंमा ठूलो कुरा होइन । हाम्रो जमिनलाई उसले आफ्नो भनेर नक्सामा हालेको सन्दर्भमा अहिले हाम्रै जमिन हामीले आफ्नो नक्सामा हालेका मात्र हौं । ढिलो भए पनि कार्यन्वयन भएको छ ।
प्रश्न : अब भारतले मिचेको जग्गा फिर्ता गर्ने आधारहरु के के हुन् ?
फणिन्द्र  नेपाल : हामीले नक्सा बनायौं, सुगौली सन्धीका आधारमा । सुगौली सन्धीले काली नदीलाई सीमाना मानेको छ । लिम्पियाधुराबाट आएको नदीलाई कालीनदी भनिन्छ । सन् १८१७ मा सुगौली सन्धी भइसकेपछि त्यहाँको सौगा जातीले हामी ब्रिटिश इण्डियापट्टि नै बस्न चाहन्छौं भनेर इष्ट इण्डियाको प्रशासकहरुसँग कुरा गरे । तर, यताका हाम्रा प्रशासकले चाहिँ त्यो क्षेत्र हाम्रो हो भने । सुगौली सन्धीअनुसार कालिनदी पूर्व छ । हामीले मान्दैनाँै भनेर अडान लिएपछि ब्रिटिश राजदूतले नेपालको प्रशासकलाई पत्र लेखेर यो नेपाली क्षेत्र नै हो यसमा हामी दाबा गर्दैनौं भने । त्यहाँका जनताले पनि यो दाबा नगरुन् भनेर पत्र पठाए । उनीहरुले त्यहाँ बुझाएको तिरो, लालपूर्जा सबै हामीसँग सुरक्षित छ । अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा जलश्रोत विज्ञहरुलाई ल्याएर पनि कुन नदीचाहिँ काली नदीको मुहान हो भन्ने प्रष्ट पार्न सकिन्छ । दूधको दूध पानीको पानी भइहाल्छ । भारतले मात्र भनेको कुरा मान्ने होइन कि अन्तर्राष्ट्रिय विज्ञहरु पनि बोलाऔं । विज्ञहरु त तटस्थ हुन्छन् ।
प्रश्न :विगतका इतिहास हेर्ने हो भने नेपालका जुन कुनै सरकारले भारतसँग पंगा लिन खोज्दा सत्ता ढलेको छ । यो राजनीतिक नक्सा जारीसँगै नेपालको राजनीतिमा केही उत्तराचढाव आउने सम्भवना छ ?
फणिन्द्र  नेपाल : हामीले इतिहासका अध्यायहरुबाट पाठ सिक्नु जरुरी छ । नेपालको नयाँ संविधान जारी हुने समयमा तत्कालै संविधान जारी नगर्नु, १५ दिन पछाडि मात्र जारी गर्नु भन्ने भारत नै हो । तराई र मधेशवासीको मागलाई सम्बोधन गरेर मात्र नयाँ संविधान जारी गर्नु भनेको थियो । त्यो समयमा हाम्रा सबै नेता एक भए, नयाँ संविधान जारी भयो । अहिले पनि इतिहासमा कसैले गर्न नसकेको नक्सांकन गर्ने काम प्रधानमन्त्री केपी ओलीको सरकारबाट भयो । यसलाई सबै दल र नेताहरुबाट साथ र समर्थन छ । अब जमिन कसरी फिर्ता ल्याउन सकिन्छ र सेना त्यहाँबाट हटाउन सकिन्छ भन्नेतर्फ ध्यान जानुपर्दछ । केपी ओलीलाई सत्ताबाट ढाल्न त्यत्ति सजिलो छैन । त्यहाँबाट सेना हटाउनका लागि उहाँले अब संघर्ष थाल्नुभयो र यो बीचमा आम चुनावै भयो भने पनि अर्काे चुनावमा पनि उहाँले नै जित्ने हो ।
प्रश्न : भारतले अहिले यो प्रकरणलाई उत्तेजित बनाएको छ । यही नेपाललाई बिगत २० बर्षदेखि उठाउँदै आएको ग्रेटर नेपालतिर मोडनुपर्ने समय हो कि होइन ?
फणिन्द्र  नेपाल : मैले भन्दै आएको कुरा हो, ग्रेटर नेपाल नाटकीय रुपमा प्राप्त हुन्छ भनेर । अहिले नेपालीहरु कालापानीमात्र होइन, हिजो गुमेको टिष्टा–काँगडा चाहिन्छ भन्न थालेका छन् । अहिले फलाम तातेको समयमा घन हान्ने उपयुक्त समय आएको छ ।
प्रश्न : तपाईहरुको पहल के हुन्छ ?
फणिन्द्र  नेपाल : पृथक ढंगले ग्रेटर नेपालको माग छिट्टै उठाउँदैछौं । राष्ट्रिय–अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा पत्राचार गर्ने काम हुन्छ । दूतावासहरुमा गएर आफ्नो कुरा राख्छौँ । कोरोनबाट मुक्त भएपछि यसलाई सशक्त रुपमा अघि लैजाने काम हुन्छ ।

काठमाडौं ,बैशाख ९।

वर्तमान विश्व कोरोना भाइरस को माहामारमिा छटपटीएरहेको छ । विश्वका हरेक देशहरुले आफ्ना नागरीकलाई कोरोना भाइरस बाट सुरक्षीत राख्न हरेक योजनाहरु बनाइरहेका छन् । हाम्रो देश पनि केन्द्र देखि स्थानिय सरकार आफ्ना नागरीकलाई सुरक्षित राख्न बिभिन्न प्रकारको योजना कार्यान्वयन  गरिरहेका छन् । यसै क्रममा कपन अनलाइनका बामदेव भट्टले  चन्द्रागिरी नगरपालिका वडा न. १३  का वडा अध्यक्ष  बालमुकुन्द  बिडारी संग गरिएको कुराकानी प्रस्तुत गरेका छौ।

कपन अनलाइन :कोरोना प्रकोपको महामारिमा कसरी  वडाबासीलाई सुरक्षित राख्ने प्रयास गर्नुभएको छ ?

बालमुकुन्द  बिडारी:हाम्रो  नगरपालीकाको सिंगो  जनप्रतिनिधिको टिम आफ्ना जनता सुरक्षीत राख्न लागिरहेकाछौं । यसमा मेयर , उपमेयर  र हामी सबै वडा अध्यक्षहरु र सदस्यहरु रातदिन खटिरहेका छौं ।
सुरुमा हामिले जनता लाइ सचेतना जगाउने काम गर्नका लागि  चोक चोकमा  र  बस्ती भएको ठाउँमा कोरोना भाइरस बाट जोगाउन सचेत गराउने  शब्दहरु लेखिएको प्रचाहरु बितरण गर्नुका साथै माइकिंग गरी वडाबासीलाई  सचेत गराएका छौ।

किटनासक बिषदी छर्कीने र  चोकचोकमा साबुनपानीले हातधुने तरीका सिकाउने र  सामाजिक दूरी कायम गरी आफ्नो दैनिकी संचालन गर्न अपिल गरिका छौ  । हामीले  घरघरमा पुगि आफ्ना नागरिकको आत्मबल बढाइरहेका छौं ।

कपन अनलाइन :कोरोना भाइरस संक्रमणको परिक्षण कसरी गरिरहनु भएको छ ?

बालमुकुन्द  बिडारी:हामीले यस वडा भित्र घरैमा गएर परिक्षण गर्ने ब्यबस्था मिलाएका छौ। यस् वडामा रहेको स्वास्थ्य चौंकीमा चौंबिसै घण्टा आबस्याक सामान सहित स्वास्थ्यकर्मी तयारी अबस्थामा राखेका छौं।बिदेश बाट अउनुभएका  वडावासीहरुको खोजि गरी परिक्षण गरिएको छ।  हालसम्म ४२ जनाको  परिक्षण गरीएको छ ।
हामीले शसस्त्र  प्रहरीको हस्पीटलमा क्वरेन्टाइनको व्यवस्था गरिएको छ। वडाहरुमा पनी घरघरमा ब्यक्ती ब्यक्तीमा हामी नीगरानी राखिरहेका छौं ।

कपन अनलाइन : यो प्रक्रियामा स्थानिय बासिन्दा,युबा र समाजको अगुवाहरुको कस्तो सहयोग पाउनु भएको छ ?

बालमुकुन्द  बिडारी:यो वडामा रहनु भएका राजनितिक दलका साथिहरु, सुरक्षाकर्मी, स्वस्थ्याकर्मी, प्रत्रकार, वुद्धिजिविहरु हामी  संगै सक्रिय रहनु भएको छ ।
यसमा युवाहरुको मिहिनेतका साथ खटिनु भएको छ भने  महिला समूह ,आमा समुहको  सहयोग सराहनीय छ । सबै पक्षको राम्रो सहयोग पाएका छौ  । अहिले  २६ जना युवा स्वयंसेवकका रुपमा  परीचालीत गरेको छन ।

कपन अनलाइन :राहात बितरण प्रक्रिया कसरी संचालन गर्नु भएको छ ?

बालमुकुन्द  बिडारी:बिपत ब्यबस्थापन समितिको बैठका वसेर वडा भित्र रहेका प्रत्येकटोलमा  सहजकर्ता मार्फत  राहत आबश्यक पर्ने तथ्यांक  संकलन गर्ने काम गरि करिव  ५ सय  परिवार लाइ हामीले राहत दिवितरण गरेका छौ  ।

नगरपालिकाले दिएको ७  लाख  रुपँयाको सामान घटाघटको आधारमा उद्दव खाध्य  स्टोर बाट खरीद गरिएको छ।साथै मनकारी दाताहरु संग  पनी जिन्सी सहयोग मागीयो र आवस्यकताका आधारमा बितरण कार्य भइरहेको छ । राहात बितरण प्रक्रियामा हामी घरघरमा गएर उसको अबस्था निरिक्षण गरेर राहत  वितरण गरिरहेका छौ।

कागज पत्र नभएकाहरुलाई वडा सदस्यको रोहबरमा  मानविय नाताले  सकेसम्म सबैलाइ दिएका छौं ।वडाबासीलाई भोक बाट टाढा राख्ने हाम्रो उदेश्य रहेको छ ।

कपन अनलाइन :लकडाउन त लम्बियो अबको याजना के छ ?

बालमुकुन्द  बिडारी:नगरपालिका सग थप रकम माग गरेका छौं। त्यसको लागी हामीले राहतदिनुपर्ने सख्यांकोअभिलेख  सहित पठाएका छौं ।  ब्यापारीहरुले जिन्सी दान गर्नू भएको छ भने  थप  दान गर्ने इच्छा देखाउनु भएको छ ।अरु गैरसरकारी संस्थाहरु  संग पनि  सहयोगका  लागी पत्र आदान प्रदान भएको छ  ।
कपन अनलाइन :तपाईहरु पनि उच्च जोखिममा हुनुहुन्छ आफने सुरक्षाको कसरी  व्यवस्थापन गर्नु भएको छ ?

बालमुकुन्द  बिडारी:हामीहरु पनी यही समाजको नागरीक हौं । अरु भन्दा हामी अझैं जोखीममा छौं। सामाजीक दुरी कायम राख्दै जनताको सेवामा होमिएका छौ । आवस्यक  औंजारहरु प्रयोग गरेका छौं । चन्द्रागिरी नगरपालिकाले जनप्रतिनिधि र स्वास्थ्यकर्मीको प्रति ब्यक्ति १२ लाखको बिमा गरिदिएको छ । आफ्नो जाखिम प्रति सचेत भएर काम गरिरहेका छौ।

कपन अनलाइन :अन्तमा  वडाबासीलाई के अपिल गर्न चाहानु हुन्छ ?

बालमुकुन्द  बिडारी: वडाका कुनै परिवारमा बिरामि भएको वा खान नपाएको अबस्था छ भने हामीलाइ खबर गर्नका लागि अनुरोध गर्न चाहान्छौ। त्यस्तै सुत्केरी महिला दिदिबभिनीहरु अस्पताल सम्म पुग्ने ब्यबस्था मिलाएको जानकारी गराउदै  नियमित औंषधी सेबन गर्नुहुने वडावासीहरुका लागि औंषधी लिनजाने ब्याबस्था मिलाएको जानकारी गराउन चाहान्छौ।
यदी कुनै अप्ठ्यारो परेमा हामी जनप्रतीनीधीलाइ सम्पर्क गर्न अनुरोध गर्दै हाम्रा सहकर्मी जनप्रतिनिधीहरु, स्थानिय युवाहरु सुरक्षाकर्मी, स्वास्थ्याकर्मीको पनी उच्च सम्मान गर्दै धन्यवाद दिन चाहन्छु ।

काठमाडौं,बैशाख ८ / अहिले विश्व कोरोना भाइरस बाट विश्वका हरेक देशहरुले आफ्ना नागरीकलाई सुरक्षीत राख्न हरेक प्रयासहरु गरीरहेका छन् ।  नेपालमा पनि केन्द्रसरकार,प्रदेशसरकार र स्थानिय सरकार आफ्ना नागरीकलाई सुरक्षित राख्न बिभिन्न प्रकारको योजना बनाएर कार्यनयन गरिरहेका छन् । यसै क्रममा  गोकर्णेश्वर नगरपालिका वडा नं ४ मा कोरोना भाइरसको जोखिम न्युनिकरण र राहततिरणको विषयमा कपन अनलाइनका विकल सापकोटाले वडा सदस्य जय राम महत  संग  गरेको  कुराकानी प्रस्तुत गरिएको छ।

कपनअनलाइन :कोरोनाको महामारिमा तपाँइले कसरी आफ्नो वडाबासीलाई सुरक्षित राख्ने प्रयास गर्नु भएको छ ?

जयराम महत : केन्द्र सरकारले सर्कूलर गरे देखी नै  हामि नगरपालिकाको सिँगो जनप्रतिनिधिको टिम आफ्ना जनतालाइ कोरोना भाइरस  बाट जोगाउन लागिपरेका छौं । यसमा गोकर्णेश्वर नगरपालिका वडा नं ४का वडा अध्यक्ष श्रीकुमार श्रेष्ठ सहितको टिम दिन रात नभनी खटिरहेका छौ।जसले गर्दा अहिले सम्म हामि सफल नै भएको ठानेका छौ ।

सुरुमा हामिले जनतालाइ सचेतना जगाउन  चोकचोकमा घनबस्ती भएको ठाउँमा कोरोना भाइरस  बाट जोगाउने सन्देस सहितका  ब्यानरहरु बनाइ टसियो । माइकिंग गरी गाउँलेलाइ सचेत गराउदै  किटनासक बिषदी छर्कीने तथा  चोकचोकमा साबुनपानी ले हातधुने तरीका सिकाउदै  सामाजिक दूरी कायम गरी आफ्नो दैनिकी संचालन गर्न अपिल गरेका थियौ   ।तुरुन्तै हामीले विपद व्यवस्थापन समितिको बैठक गरि एउटा टिम बनाई कार्य अघि बढायौ। साथीहरुले खुब मेहेनत गर्नु भएको छ सबैलाई सिंगो वडाको तर्फ बाट धन्यबाद दिन चाहन्छौ।

कपन अनलाइन : सिङ्गो गोकर्णेश्वर  नगरपालिका सुनसान छ । मान्छे  अत्यावश्यक काम बाहेक घरबाट बाहिर निस्केका छैनन् तर तपाईँ लगायत वडाको टीम भने यति व्यस्त देखिन्छ ।  वडामा काम हुन्छ ‘लकडाउन’ मा पनि ?

 जय राम महत :जनप्रतिनिधि जनताको सेवाको निम्ति हो । सरकारले ‘लकडाउन’ भनेर घोषणा गरे पनि जनप्रतिनिधि, सेना, प्रहरी, सशस्त्र लगायत राज्यको सञ्‍चालन तहमा बसेकाहरूले आराम गर्ने समय होइन यो । यस्तै बेलामा सबैभन्दा बढी समस्या हुनसक्छन् । दुःखद घटना हुनसक्छन् । हामी तयारी अवस्थामा बस्‍नुपर्छ । कुनै पनि बेला केही पर्‍यो भने जनताको समस्या सहजै समाधानगर्नको लागि हाम्रो टिम तैनाथ छ त्यस माथि अहिले समय मा झन् जिम्मेवार पुर्वक काम गरिरहेका छौ  हुन्छ ।

 कपन अनलाइन : वडामा तपाई स्वयम् नियमित हुनुहुन्छ । ‘लकडाउन’ को बेला जनतालाई के–के समस्या आइपर्दा रहेछन् ?

 जय राम महत :अहिले दुई–तीन वटा महत्वपूर्ण काम छ । स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित काम हुन्छ । सरसफाइको काम हुन्छ । र राहत वितरण लगायतको अत्यावश्यक सेवाको काम हरु नियमित रुपमा भइरहेको छ स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित समस्या भने दिनरात भन्‍ने नै हुँदैन ।

कपन अनलाइन :राहत वितरणको चटारो कतिको छ ?

 जय राम महत: कोरोनासँग सम्बन्धित खाद्यान्‍न वितरणको पनि विषय छ । सबैतिर नाम सङ्कलन  गर्ने काम भयो  । नाम सङ्कलन भइसकेपछि हामी अत्यन्तै सतर्कतापूर्वक छानबिन गर्यौँ । साँच्चिकै हाम्रो कार्यविधिअन्तर्गत पर्छ कि पर्दैन ? उसले खान पाएको छ कि छैन ? छानबिन गरेरमात्र दिने हो । खान पुग्ने भएकोलाई दिनका लागि यो रहत हुँदै होइन । खान नपाएका काम गरी खाने मान्छेलाई केन्द्रबिन्दुमा राखेर उहाँहरूको एक–एक गरी छानबिन भयो ।

त्यसपछि बास्तविक पिडित पहिचान गरि घर घरमै स्वयं सेवक  समते परिचालन गरि हामि वडा अध्यक्ष सहितको टिमले कुपन वितरण गर्यौ र कुपन प्रणाली अनुसार राहत वितरण गर्ने काम गरिएको छ तर समस्या कहानेर रह्यो भने नाम संकलन गर्दा झन्डै दुइ हजार हाराहारीको संकलन गरिएको तर नगरपालिका बाट मात्र ८ सय कुपन आयो, बाँकी लाइ राहत वितरणमा समस्या पर्ने देखे पछि हामीले स्थानीय दाताहरुलाई अनुरोध गरि थप कुपन को व्यवस्था गरि राहत वितरण गर्यौ, अझै पनि त्यो क्रम जारि छ। साथै शनिबार बाट केहि दाताहरुको सहयोगमा उत्तर बाहिनी चोकमा निशुल्क खाना खुवाउने काम समेत थालनी भएको छ। म त्यस्ता सहयोगी हातहरुको मनोबल उच्च पर्दै सो अभियानमा सहयोग गर्न पनि अनुरोध गर्न चाहन्छु।

राहत वितरणको लागि  करिब २०००  जतिको नाम सङ्कलन भयो । साथीहरू दिनुपर्ने हो कि होइन भनेर घर–घरमा जानुभयो । सबैलाई एकसाथ दियौँ । हामीले करिब १४ सय जनालाई राहत वितरण गरेका छौ र छुटेकाहरुलाई पनि वितरण गर्ने सोचमा छौ ।

 कपन अनलाइन : राहतमै फर्कौँ,  वडाले राहत दिनुपर्ने भनेर ठहर गरेका मान्छेलाई के–कति दिनुहुन्छ ?

 जय राम महत :नेपाल सरकारले एउटा मापदण्ड बनाएको छ । त्यसमा आधारित रहदै नगरपालिकाले प्रथम चरणमा दिन को लागि बनाएको कार्यविधिमा रहेर राहत वितरण गरेका छौ हाल ५ केजी चामल दाल तेल लगायतको खाद्यान्न राहतमा समाबेश गरेका छौ त्यो पर्याप्त होइन तर पनि सिमित स्रोत र साधनका बीच हामीले हाल लाइ त्यो वितरण गरेका छौ ।

 कपन अनलाइन: विदेश बाट फर्किएका हरुको स्वास्थ्य जांचको लागि के कस्तो व्यवस्था गर्नु भएको छ ?

जयराम महत:  हामीले विदेश बाट फर्किएका हरुको बिवरण संकलन गरि  उनीहरुलाई  जनप्रतिनिधि  संग प्रत्यक्ष निगरानीमा रहने गरि होम क्वारेन्टाइनमा बस्नको लागि अनुरोध गर्यौ ,र उनीहरुको स्वास्थ्य परिक्षण समेत भर्खरै सकेका छौ  जसमा सबैको रिपोर्ट नेगेटिभ आएको छ ।

 कपन अनलाइन : वडामा आइसोलेसन र क्वारेन्टाइन को अवस्था के छ ?

जयराम महत :हाम्रो वडामा एउटा गोकर्ण प्राथमिक अस्पताल छ। जसमा २४ सै घण्टा स्वास्थ्यकर्मीहरुले काम गरिरहनु भएको छ ।नेपाल सरकारले एकैसाथ सबै स्थानीय तहलाई क्‍वारेन्टिन र आइसोलेसन वार्ड बनाउने भनेर पत्राचार  त गर्यो  तर पूर्वतयारीबिना त्यसरी गर्नु त्यति उपयुक्त देख्दैनौँ । बरु जहाँ–जहाँ आवश्यक छ, त्यो ठाउँका लागि आवश्यक सामान पठाइदिनुपर्‍यो । हामीलाई ठाउँमात्र भएर पुग्दैन ।ती ठाउँमा हामीले आइसोलेसन वार्ड बनाउन, क्‍वारेन्टिन नै राख्न पनि कुनै गाह्रो छैन ।

त्यसको निम्ति जनशक्ति आवश्यक पर्छ । विभिन्‍न खालका उपकरण आवश्यक छ, औषधि होला । ती सबै नेपाल सरकारले दिएको भए त्यस्तो अवस्थामा हामी गर्नसक्थ्यौँ तर नेपाल सरकारले जनशक्ति पठाउँदैन । सामग्री पठाउँदैन । यतिसम्म कि खाटहरू नै पठाउँदैन भने हामी कसरी बनाउन सक्छौँ र ? त्यसैले हामीले गोकर्ण प्राथमिक अस्पताललाइ नै क्वारेन्टाइनको रुपमा लिएका भए पनि विदेश बाट फर्किएकाहरुलाई सुरक्षित तवरले घरमै बस्न अनुरोध गर्दै जनप्रतिनिधिहरु संग नियमित सम्पर्कमा बस्न अनुरोध गरेका थियौ तर त्यसमा नगरपालिकाले भने आवश्यक तयारी गरेको हुँदा उनीहरु संग सम्पर्क गरि  अन्य व्यवस्था मिलाउने गरि तयारी भने गरेका छौ ।

कपनअनलाइन : यो प्रकोप  रोकथाममा  स्थानिय बासिन्दा ,युबा र समाजको अगुवाहरुको कस्तो सहयोग पाउनु भएको छ ?

जयराम महत :यो वडामा रहनु भएका सुरक्षाकर्मी, स्वस्थ्याकर्मी, प्रत्रकार, वुद्धिजिवि आम महानुभाबहरु हामि जतिनै खटिनु भएको छ । जसमा युवाहरुको भूमिका एकदमै सह्रानीय पाएका छौ उहाहरुको उपस्थितिले हामीलाई धेरै सहयोग महसुस भएको छ ।महिला समूह , आमा समुह  महिला स्वास्थ्य स्वयं सेविका सहित स्थानीय वडाबासीको   सहयोग सरानीय छ । सबै पक्षको राम्रो सहयोग पाएका छु  ।

कपनअनलाइन : वडामा अत्यावश्यक खाद्यान्न पसलहरु कसरी ब्यबस्थापन गर्नू भएको छ ?

जयराम महत :दैनीक उपभोग्य सामान खरिद गर्न पसलहरुलाइ विहान ९ बजे सम्म खोल्न समय छुटाइएको छ । भने स्वास्थ्य सेवा प्रदायक पसलहरुलाइ निर्वाध रुपमा खोल्न दिइएको छ । त्यसमा पनि हामीले सामाजिक दुरी कायम गरि प्रत्येक पसलमा हात धुने व्यवस्था गर्न अनुरोध गरेका छौ

कपनअनलाइन :  यहाको वडामा कृषक हरु  धेरै छन खेतिपाती को समय भयो अब कसरी खेतिपातीका लागि कसरी व्यवस्थापन को तयारी गर्नु भएको छ  ?

जयराम महत :सामाजिक दुरि कायम गरी धेरै मानीस जम्मा नभइकन  आफनो परीवरहरुले गर्दा हुन्छ । हामीले गर्दै आएको मेलापर्म जस्ता मानिस जमघट हुने काम गर्नु भएन । आफ्नो परिवारमा सिमीत भएर आफ्नो खेतबारीमा काम गर्दा हुन्छ । बिउ बिजन्को लागि नगरपालिकाको कृषि शाखाले आफ्नो तयारी गरिरहेको छ ।

 कपन अनलाइन :आम वडा बासीलाइ केही अपिल गर्नुहुन्छ कि ?

जय राम महत : गोकर्णेश्वर नगरपालिका वडा नं ४ बासीको महत्वपुर्ण कान्ति भैरब जात्रा आउदैछ  , वडा बासीको महत्वपूर्ण जात्रा  पनि हो त्यो  । त्यसकारण सो जात्राको समयमा सम्पूर्ण दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीले विगतका वर्षमा जस्तै यो वर्ष  रथ तान्‍ने,  रथ नचाउने अबिर जात्रा  छ भनेर कृपया घर बाहिर ननिस्किदिनुस् । यो हाम्रो आग्रह हो । यो तपाईं–हामी सारा जनताका निम्ति हो । यो मानव जातिले कोरोना भाइरसको विरुद्धमा गरिरहेको सङ्‍घर्ष हो । अत्यन्त ठूलठूला शक्तिशाली भनिने अमेरिका, युरोपकै विकसित इटालीजस्ता देशहरू कोरोनाको प्रतिरोध गर्न असमर्थ भइरहेको समय हो । हाम्रो देशमा थोरैमात्र सङ्‍क्रमित छन् ।

यसैमा सीमित होस् । हामी कामना गर्न चाहन्छौँ । प्रकोप संग लड्न  आमा समुह ,महिला समुह , स्थानिय युवाहरु सुरक्षाकर्मी, स्वास्थ्याकर्मी संचारकर्मीको पनी उच्च सहयोग रहेको छ भने केही महानुभावहरुले  जिन्सी सहयोग  दिएर हाम्रो मनोवल बढाउनु भएको छ । कलकारखाना,फलफुल मण्ढि ,तरकारी पसल र  कार्यलय बन्द गरिदिएर पनि हामिलाइ सहयोग पुर्याउने  सबैलाइ धन्यवाद दिन चाहन्छु । उनले अहिले अरु बेलाभन्दा फरक अवस्था रहेको भन्दै  मर्निङ वाक, इभिनिङ वाक, सरसामग्री किनमेल, आफन्त भेटघाट जस्ता काम पनि नगर्न पनि अनुरोध  गर्दछु ।

दिनभर घरभित्रै बस्ने तर बिहान बेलुका ’फ्रेश’ हुने बहानामा बाहिर निस्कने र जमघट हुने गर्दा पनि कोरोना भाइरस (कोभिड १९) सङ्क्रमणको जोखिम बढ्ने भएकोले त्यसो नगर्न पनि अनुरोध गर्दछु लकडाउनका बेला सुरक्षाकर्मीलाई ढाँटेर वा छलेर हिँडडुल नगर्न र संयमित रहन पनि आग्रह गर्दै कठिन परिस्थितिमा सबैले अनुशासनको पालना र धैर्यता कायम  राख्नुपर्नेमा जोड दिदै उनले वडा नं ४  मा बिहान र बेलुका मर्निङ वाक र इभिनिङ वाक गर्नको लागि धेरै मानिसको भिड भाड हुदै आएको जन  गुनासो बढेको हुँदा आम वडा बासीलाई अहिलेको कठिन परिस्थितिलाइ बुझी मार्निंग वाक र इभिनिङ वाकलाइ रोकी घरमै बसी  सहयोग गर्न पनि अनुरोध गर्दछु ।सकेसम्म घर बाट बाहिर ननिस्कनु, निस्कनु परेमा सामाजिक दुरि कायम राख्न र  यदि कुनै अप्ठ्यारो परेमा हामी जनप्रतीनीधीलाइ सम्पर्क गर्न अनुरोध गर्दछु  ।

]]> https://kapanonline.com/archives/82095/feed 0 https://kapanonline.com/archives/81919 https://kapanonline.com/archives/81919#respond Sat, 18 Apr 2020 04:45:53 +0000 https://kapanonline.com/?p=81919 कपन अनलाइन

धादिङ ,बैशाख ६ ।

अहिले विश्व कोरोना भाइरस बाट विश्वका हरेक देशहरुले आफ्ना नागरीकलाई सुरक्षीत राख्न हरेक प्रयासहरु गरीरहेका छन् ।  नेपालमा पनि केन्द्रसरकार,प्रदेशसरकार र स्थानिय सरकार आफ्ना नागरीकलाई सुरक्षित राख्न बिभिन्न प्रकारको योजना बनाएर कार्यनयन गरिरहेका छन् । यसै क्रममा धादिंग जिल्ला जिल्लाको ज्वालामुखी गाउँ पालिका  वडा वडा नं ३  मा कोरोना भाइरसको जोखिम न्युनिकरण र राहततिरणको विषयमा कपन अनलाइनका बामदेव भट्टले  वडा अध्यक्ष रुद्रमान श्रेष्ठ संग  गरेको  कुराकानी प्रस्तुत गरिएको छ।

कपनअनलाइन :कोरोनाको महामारिमा तपाँइले कसरी आफ्नो वडाबासीलाई सुरक्षित राख्ने प्रयास गर्नु भएको छ ?

रुद्रमान श्रेष्ठ: केन्द्र सरकारले सर्कूलर गरे देखी नै हामीगाउँपालीकाको सिँगो जनप्रतिनिधिको टिम आफ्ना जनतालाइ कोरोना भाइरस  बाट जोगाउन लागिपरेका छौं । यसमा गाउँपालीकाअध्यक्ष , उपध्यक्ष  र हामी सात वटा कैं वडा अध्यक्षहरु र सदस्यहरु रातदिन खटिरहेका छौं । अहिले सम्म सफल पनि भएका छौं ।
सुरुमा हामिले जनतालाइ सचेतना जगाउन  चोकचोकमा घनाबस्ती भएको ठाउँमा कोरोना भाइरस  बाट जोगाउने सन्देस सहितका  ब्यानरहरु बनाइ टसियो । माइकिंग गरी गाउँलेलाइ सचेत गराउदै  किटनासक बिषदी छर्कीने तथा  चोकचोकमा साबुनपानी ले हातधुने तरीका सिकाउदै  सामाजिक दूरी कायम गरी आफ्नो दैनिकी संचालन गर्न अपिल गरिएको छ  ।
म गाउँपालीकाको बिपतब्यबस्थापन समितिको संयोजक भएकोले पनि म अलि बढी जिमेवार भैलागी परेको छु । चौंबिसै घण्टा हामी खटिरहेका छौं ।

कपनअनलाइन : कोरोना भाइरसको परिक्षण कसरी  गरिरहनु भएको छ ?

रुद्रमान श्रेष्ठ:मैले मेरो वडामात्रै हैन पुरै गाउँपालीका भित्र रहेका कारोना भाइरसको संका भएका नागरिकलाई  घरैमा गएर परिक्षण गर्ने ब्यबस्था मिलाएकाछौ ।

गाउँपालीकाभित्र रहेको स्वास्थ्य चौंकीमा चौंबिसै घण्टा आबस्याक सामान सहित स्वास्थ्यकर्मी तयारी अबस्थामा राखेका भने  सामन्य ज्वरो  आएका मानीस लाइ पनी संकाको घेरामा राखेर परिक्षण गरिरहेका छौं । बिदेश बाट अउनुभएको महानूभाबहरुको खोजिगरी उहाँहरुको पनी परिक्षण गरिएको छ र आबस्यक कदमहरु चालिएको छ ।
हामीले दूइ ठाउँमा एउटा सुनखानी मा बि मा ३५ जना क्षमता भएको अर्को संस्कृति मा बि मा ४० क्षमता भएको क्वारेन्टाइन स्थलको व्यवस्था गरेका छौ   ।
मेरै वडामा एकजना भाइको पहिलो अबस्थामा पाजेटिभ  रिपोर्ट आउदा  राति दसबजै धादिङ्गबेसी अस्पताल लगे जसको दोस्रो रिपोट नेगेटिभ  आएकोले घर ल्याइएको छ ।अब उसको संसर्गमा हुनु हुने महानुभाबहरुको रगत परिक्षण गरिदैछ ।
साथै अन्य वडाहरुमापनी घरघरमा ब्यक्ती ब्यक्तीको निगरानी  राखिरहेका छौं ।

कपनअनलाइन :प्मारकोप रोकथाममा  स्थानिय बासिन्दा ,युबा र समाजको अगुवाहरुको कस्तो सहयोग पाउनु भएको छ ?

रुद्रमान श्रेष्ठ:यो वडामा रहनु भएका सुरक्षाकर्मी, स्वस्थ्याकर्मी, प्रत्रकार, वुद्धिजिवि आदिमहानु भाबहरु हमिजतिकैं खटिनु भएको छ ।
यसमायुवाहरुको सक्रियताएकदमै सरायिन रहेको छ । उहाँहरुको उपस्थितीले हामीलाइ धेरै सहयोग महसूस भएको छ । वडा मिहिनेतका साथ खटिनु भएको छ ।महिला समूह , आमा समुह के सहयोग सरानीय छ । सबै पक्षको राम्रो सहयोग पाएको छु ।

कपनअनलाइन : घरमा खानेकुराको समस्याभयो भन्ने जानकारी आएको छ की छैन?

रुद्रमान श्रेष्ठ:अहिले सम्मआएको छैन । तर हामी तेसको पनी तयारी गरीरहेका छौं । लकडाउन बढ्देै जादा घरको अन्न सकिन्छ कमाउन जाने मान्छे घरमा छन् अब के गर्ने ? भन्ने कुरा आइरहेको छ । गाउँपालिकाको बिपत ब्याबस्थापन कोषमा भएको रकम बाट घटाघटमा दैनीक उपभोग्य सामान खरिद गर्ने योजनामा छौं । त्यस पश्चात  परिवर संख्या र आबस्याकताको आधारमा हामी राहात बितरण गर्छौ ।

कपनअनलाइन :गाउँको घरमा  पसलहरु कसरी ब्यबस्थापन गर्नू भएको छ ?

रुद्रमान श्रेष्ठ:दैनीक उपभोग्य सामान खरिद गर्न पसलहरुलाइ विहान सात बजे देखि नौं बजेसम्म र बेलुकापाँच बजे देखि सात बजे सम्म समय छुटाइएको छ ।

कपनअनलाइन : गाउँमाखेतिपाती को समय भयो अब कसरी खेतिपाती गर्ने ?
रुद्रमान श्रेष्ठ:सामाजिकदुरि कायम गरी धेरै मानीस जम्मा नभइकन  आफनो परीवरहरुले गर्दा हुन्छ । हामीले गर्दै आएको मेलापर्म जस्ता मानिस जमघट हुने काम गर्नु भएन । आफ्नो परिवारमा सिमीत भएर आफ्नो खेतबारीमा काम गर्दा हुन्छ ।

कपनअनलाइन :अन्तमा  वडाबासीलाई के भन्न चाहानुहुन्छ  ?

रुद्रमान श्रेष्ठ:।हामी क्षमताले भ्याए  सम्मलागी परेका छौ । कुनै परिवारमा बिरामि भएको वा खान नपाएको अबस्था छ भने हामीलाइ खबर गरिदिनुहोस् । लामो समयदेखि औंषधी सेबन गर्नुहुने मानुभाबहरुलाई औंषधी लिन जाने ब्याबस्था वडाले मिलाउने छ  ।
त्यसैले म मेरा वडावासीदाजुभाई, दिदीबहिनीहरुलाई विनम्रअनुरोध गर्दछु सकेसम्म घर बाट बाहिर ननिस्कनु निस्कनु परेमा सामाजिक दुरि कायाम राख्ने र  कुनै अप्ठ्यारो परेमा हामीजनप्रतीनीधीलाइ सम्पर्क गर्न अनुरोध गर्दै मेरा सहकर्मी जनप्रतिनिधीहरुई स्थानिययुवाहरु सुरक्षाकर्मी, स्वास्थ्याकर्मीहरु सबैलाइ धन्यवाद दिन चाहन्छु ।

अहिले विश्व कोरोना भाइरस बाट विश्वका हरेक देशहरुले आफ्ना नागरीकलाई सुरक्षीत राख्न हरेक प्रयासहरु गरीरहेका छन् ।  नेपालमा पनि केन्द्रसरकार,प्रदेशसरकार र स्थानिय सरकार आफ्ना नागरीकलाई सुरक्षित राख्न बिभिन्न प्रकारको योजना बनाएर कार्यनयन गरिरहेका छन् । यसै क्रममा काठमाडौं महानगरपालिका वडा न. १४ मा कोरोना भाइरसको जोखिम न्युनिकरण र राहततिरणको विषयमा कपन अनलाइनका बामदेव भट्टले  वडा अध्यक्ष शोभा सापकोटा संग  गरेको  कुराकानी प्रस्तुत गरिएको छ।

कपनअनलाइन :कोरोना भाइरसको महामारिमा कसरी वडाबासीलाई सुरक्षित राख्ने प्रयास गर्नु भएको छ ?

शोभा सापकोटा:केन्द्र सरकारले कोरोना भाइरस विरुद्ध कार्यसुरु गरे देखि नै म र मेरो सहकर्मी जनप्रतिनिधीहरु सधै सगैं आफ्ना नागरिक  घर आगनमा छौं ।हामिले पहिलो चरणमा तिन प्रकारको कार्य गरेका थियौं।

जनचेतना जगाउने,माक्स र सेनिटाइजर बितरण गर्ने, हेल्प डेक्स संचालन गर्ने कार्य सम्पन्न गर्नुका साथै  साबुन पानीले हातधुने जागरण ल्याउन  वडा भित्र रहेको चोक चोकमा हातधुने प्रदर्शनी गरिएको छ  ।
कपनअनलाइन :कोरोना भाइरसको परिक्षण  कसरी  गरिरहनु भएको छ ?
शोभा सापकोटा:यो वडामा अहिले सम्म तेस्तो अफ्ट्यारो  केस  आएको छैन । विदेश बाट आउनु का  २८ जनालाई होम क्वारेट्टाइममा राखेका छौं तेस्तो नराम्रो खबर आएको छैन ।

हामिले टोल टोलमा गएर कोरोना भाइरष लागेको संका भएको ब्यक्तिको खोजी गरिरहेका छौं ।हाम्रो वडामा तिन ठुला हस्पिटलहरु रहेकाले अरु स्थानीय तह जस्तो क्वारेनटाइन हल त बनाउनु परेको छैन । तर ती हस्पिटलहरु सग समन्यन गरी आबश्याक पर्दा हाम्रो वडाका नागरीक राख्न सकिने ब्यबस्था मिलाएका छौं । यसको लागी मैले वडा भित्र रहेका सबै स्वास्थ्य सेवादिने क्षेत्र सग छलफल गरेको छू । उहाँहरुले आबश्याक पर्दा जस्तोसुकै सहयोग गर्नै बचन दिनुभएको छ ।
कपनअनलाइन :यो प्रक्रियामा स्थानिय बासिन्दा , युबा र समाजका  अगुवाहरुको कस्तो सहयोग पाउनु भएको छ ?
शोभा सापकोटा:मेरै अध्यक्षतामा सर्बदलिय र  सर्बपक्षिय बिपत ब्याबस्थापन समिती गठन गरिएको छ । यो वडामा रहनु भएका सुरक्षाकर्मी, स्वस्थ्याकर्मी, प्रत्रकार, वुद्धिजिवी  आदिमहानुभावहरु निकै सक्रियता पुर्वक लाग्नु  भएको छ ।
यसमा युवाहरुको सक्रियता एकदमै सराहनीय रहेको छ । उहाँहरुको उपस्थितीले हामीलाइ धेरै सहयोग महसूस भएको छ । सबै पक्षको राम्रो सहयोग पाएको छु ।
कपनअनलाइन :राहत बितरण प्रक्रिया कसरी संचालन गर्नु भएको छ ?
शोभा सापकोटा:बिपत ब्यबस्थापन समितिको बैठका वसेर वडा भित्र रहेका प्रत्येक  टोलमा  सहजकर्ता तोकेर  ती सहजकर्ता मार्फत  राहत आबश्यक पर्ने महानुभाबहरुको तथ्यांक  संकलन गर्ने काम भएको छ  । लगमग ४१०० परिवारलाई  हामीले राहत दिनुपर्ने देखियो । नगरपालिकाले दिएको आठलख रुपँयाको सामान घटाघटको आधारमा खरीद गरियो ।

राहात बितरण प्रक्रिया मा हामी अली लचिलो भएका छौ ।कागजपत्र नभएकाहरु हामी भोकै छौं भन्दै आउछन् के गर्ने अनूहार हेर्दा माया लाग्छ मानबिय नाता ले सकेसम्म सबैलाइ दिएका छौं । वडामा सामाजिक दुरी कायम गरी दुइठाउँमा खानाको मेस चलेको छ ।

कुलेश्वर  महादेब मन्दिरमा सामुदायिक  प्रहरीको सक्रियतामा मनकारी दाताहरुले दिनुभएको दानबाट   बिहान बेलुकाखान अप्ठेरो परेका नगरीकलाई दैनिक भोजन  गराउने कम निरन्तर रहेको छ।

अर्को यो फलफूल मण्डिको छेउको नयाँबस्तीमा पनी त्यहाँको यूबाहरुको सक्रियतामा मनकारी दाताहरुबाट प्राप्त दानले दैनिक मेस संचालन गरिरहेको छ  ।
कपनअनलाइन : लकडाउन त लम्बियो वडाको अबको योजना के छ  ?
शोभा सापकोटा:नगरपालिका सग थप रकम माग गर्न  हामीले राहतदिनुपर्ने सख्यांको अभिलेख  पठाएका छौं । ठुला ठुलाब्यापारीहरुले  जिन्सीदान गर्नू भएकोछ भने   फेरी दान गर्ने इच्छा देखाउनु भएको छ ।अरु गैरसरकारी संथाहरुसंग पनी सम्पर्क भएको छ।हामी त्यो अवस्था संग सामना गर्ने तयारीमा छौ।
कपनअनलाइन :अन्तमा वडाबासीलाई केहि भन्नु छ ?
शोभा सापकोटा:जनघनत्व बढि भएको यस वडाका वास्तविक  आँखा  भनेका जनता हून त्यसैले  कुनै परिवारमा बिरामी भएको वा खान नपाएको अबस्था छ भने हामीलाइ खबर गरिदिनुहोस् । यो वडा उच्च जोखीममा रहेको वडा हो किनकी यो वडा  काठमाडौं भित्रिने मुखमा पर्छ।

त्यसैले म मेरा वडा वासीदाजुभाई, दिदीबहिनीहरुलाई विनम्रअनुरोध गर्दछु सकेसम्म घर बाट बाहिर ननिस्कन र  निस्कनु परेमा सामाजिक दुरी  कायम राख्न अनुरोध गर्दै यदि कुनै अप्ठ्यारो परेमा  जनप्रतीनीधीलाइ सम्पर्क गर्न अनुरोध गर्दछू ।
मेरा सहकर्मी जनप्रतिनिधीहरु हामी संगै संधै लागी परेका छौं ।

प्रकोप संग लडन आमा समुह ,महिला समुह , स्थानिययुवाहरु सुरक्षाकर्मी, स्वास्थ्याकर्मीको पनी उच्च सहयोग रहेको छ भने केही महानुभावहरुले  जिन्सी सहयोग  दिएर हाम्रो मनोवल बढाउनु भएको छ । कलकारखाना,फलफुल मण्ढि ,तरकारी पसल र  कार्यलय बन्द गरिदिएर पनि हामिलाइ सहयोग सबैलाइ धन्यवाद दिन चाहन्छु ।

काठमाडौं ,बैशाख २।

विश्व कोरोन भाइरसको महामारी जुधिरहेछ र यस वेला नेपालका ७५३ वटै स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरु जोखिम मोलेर जनताको सेवामा सक्रिय रहेका छन। यहि सन्दर्भमा    चन्द्रागिरी नगरपालिका वडा न. १५ का वडा अध्यक्ष उत्तमबहादुर राउत संग कपन अनलाइनका बामदेव भट्टले गरेको कुराकानी यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ।

कपन अनलाइन : यो महामारिमा तपाँइले कसरी आफ्नो वडाबासीलाई आत्मबल उच्च राख्न कस्तो पहल  गर्नुभएको छ ?

उत्तमबहादुर राउत:म र मेरो वडाको जनप्रतिनिधीको टिम जुनसुकै समयमा पनी जनताको घर आगनमा छौं ।

केन्द्र सरकारले कोरोना बिरुद्धको कार्य संचालन गरेदेखिनै हामीपनी सक्रीय रुपले लागी परेका छौं। आफ्नो वडाबासीलाई सुरक्षीत राख्न । सुरुमाहामीले जनचेतनाजगाउने कामगरीयो ।

प्रत्येक  चोकमा साबुनपानीको ब्यबस्थामिलाएर हात धुने जनचेतना जगायौं ।
विदेश बाट आउनुभएका नगरिकको खोजीगरी उहाँहरुको शरिरमा कोरोन भाइरस  संक्रमण  परिक्षण गर्ने काम भयो ।सार्वजनिक स्थलहरुमामानिसको भिडभाड लाइ ब्यबस्थित बनाइएको छ  । जस्तो की तरकारी पसल,डेरी, किराना पसल जस्ता ठाँउहरुमा सामाजिक दुरी कायम गर्ने चेतना जगाउने काम गरियो ।
कपन अनलाइन :राहात बितरण प्रक्रिया कसरी संचालन गर्नु भएको छ ?
उत्तमबहादुर राउत:चन्द्रागिरी नगरपालिका ले १७ टन उपभोग्य सामाग्री अफर लेटरको आधारमा खरिद गरेको छ। त्यसैबाट हाम्रो वडा लाई आबश्यकखाद्यान्नलिने गरेका छौं । वडा भित्रबसोबास गर्ने नागरिक लाइआवस्यकताको आधारमा निश्चित मापदण्डको आधारमा बितरण कार्य संचालनभएको छ ।
कपन अनलाइन : अहिले सम्म  कती परिवारलाई राहत  बितरण गर्नु भयो?
उत्तमबहादुर राउत: आजको मिति सम्ममा ९५८ परिवारलाई दैनिक उपभोग्य सामाग्री(चामल, दाल,नुन,तेल,आदी) बितरण गरिएको छ। यसमा स्थानिय वासिन्दा  र  भाडामा बस्ने परिवार रहेका छन् ।
कपन अनलाइन :लकडाउन बढ्दैजाने क्रममा छ, यसको  व्यवस्थापन  गर्ने योजना के छ ?
उत्तमबहादुर राउत:हमिले केन्द्र सरकार लाई भनेका छौं, अबको योजना कसरी नागरीकलाई भोक बाट टाढा राख्ने विषयमापनि योजनाबनाउन जरुरी छ ।

आफ्नो नागरीक लाइ जसरी भएपनीभोको नराख्ने मेरो योजना छ । यसको लागी मैले चिनेको सबै देसि बिदेसी संग संस्थाहरुमापत्राचार गरेको छू । तत्कालचिन बाट मेरोपहलमाकेहि सामान हरु आउदै छ ।
कपन अनलाइन : तपाँइलाई स्थानियवासिन्दाको कस्तो सहयोग रहेको छ ?
उत्तमबहादुर राउत:मेरा सहकर्मी जनप्रतिनिधीहरु संगै संधै खटिइराखेका छौं । यसमाहामीलाई स्थानिययुवाहरुले ठूलो सहयोग गर्नूभएको छ । सुरक्षाकर्मी, स्वास्थ्याकर्मीको पनीउच्च सहयोग रहेको छ ।

केही महानुभाबले  जिन्सी,नगद दिएर पनि सहयोग गर्नु भएको छ । कलकारखाना, पसल ,कार्यलय बन्द गरिदिएर पनिहामिलाइ सहयोग गरेको बुझीन्छ ।म उहाँहरु सबैलाइधन्यवाददिन चाहन्छु ।
कपन अनलाइन :अन्तमा  वडाबासीलाई के सन्देस दिन चाहानु हुन्छ ?
उत्तमबहादुर राउत:यो वडा उच्च जोखीममा रहेको वडा हो । किनभने काठमाडौं भित्रिने मुखमा पर्छ । त्यसैले म मेरा वडा वासीदाजुभाई, दिदीबहिनीहरुलाई विनम्र अनुरोध गर्दछु सकेसम्म घर बाट बाहिर ननिस्कनु निस्कनु परेमा सामाजिकदुरि कायम राख्न र  यदि कुनै अप्ठ्यारो परेमा हामी जनप्रतीनीधीलाइ सम्पर्क गर्न अनुरोध गर्दछु  ।

काठमाडौं ,फागुन २४।

(डा.दिलनाथ दंगाल दुई दशक देखि प्राध्यापन पेशामा संलग्न हुनुहुन्छ र हाल त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा अर्थशास्त्र प्राध्यापन गर्दै आएका छन  ।

प्राज्ञिक र सांगठनिक दुबै पहिचान बनाउन सफल डा. दंगालका दुई दर्जन जति त्रिविमा अध्यापन  हुने अर्थशास्त्रका पुस्तकहरु प्रकाशित भएका छन् भने दर्जनौँ रिसर्च र दैनिक पत्रपत्रिकाहरुमा लेखहरु प्रकाशित भएका छन् । विभिन्न प्राध्यापक संघहरुको केन्द्रीय पदाधीकारीको रुपमा लामो अनुभव र करमा विद्यावारिधी गरेका  दंगालसँग सरकारले पुस्तकमा १० प्रतिशत भन्सार शुल्क लागाएर बजार तातेको सन्दर्भमा कपन अनलाइनका बामदेव भट्टले  गरेको कुराकानी )

कपन अनलाईन : अहिले पुस्तकमा  १० प्रतिशत कर लगाएको विषयलाइ लिएर बजार तातेके छ नी किन यस्तो भएको हो ?
डा. दंगाल  : यो सरोकारवालालाई बुझाउन नसकिएर यस्तो भएको हुनु पर्छ ।

 कपन अनलाईन : विश्वमा कहाँ कहाँ पुस्तकमा कर लगाइन्छ ?

 डा. दंगाल  : विश्वका प्रकाशकहरूको संगठन (आईपीए) र युरोपेली फेडेरेसन अफ युरोपियन पब्लिसर्स (फेप) ले ३६ वटा युरोपेली देश, १३ वटा एसियाली देश, १३ वटा अफ्रिकी देश, ९ वटा ल्याटिन अमेरिकी देश, ५ वटा मध्यपूर्वका देश तथा क्यानडा, अस्ट्रेलिया र न्युजिल्यान्ड गरी विश्वका ७९ देशमा गरेको सर्वेक्षणले विश्वका अधिकांश देशमा पुस्तकमा कर लगाएको देखाएको छ । सर्वेक्षणले ६० प्रतिशत देशले पुस्तकमा भन्सार महसुल लगाएको देखाएको छ । विश्वभरका २२ प्रतिशत देशले पुस्तकमा मूल्य अभिवृद्धि  कर लगाएका छन्।

त्यस्तै  ३९ देशले कर लगाएका छैनन् । एसियाली देशहरूले पुस्तकमा लगाएको औसत मूल्य अभिवृद्घि कर ८.६ प्रतिशत छ भने युरोपेली देशहरूमा मूल्य अभिवृद्घि करको दर २१ प्रतिशत छ । अधिकांश अफ्रिकी देशहरूलेपुस्तकमा मूल्य अभिवृद्घि कर लगाएका छैनन् । डेनमार्कले सबैभन्दा बढी २५ प्रतिशत मूल्य अभिवृद्घि कर लगाएको छ ।

छिमेकी मुलुक चीनले १३ प्रतिशत, इन्डोनेसियाले १० प्रतिशत, जापानले ८ प्रतिशत र इजरायलले १८ प्रतिशत औसत रूपमा पुस्तकमा भन्सार महसुल लगाएका छन्

 कपन अनलाईन : युनेस्कोको के भन्छ  पुस्तककमा लगाएको करका सम्वन्धमा ?

 डा. दंगाल  : संयुक्त राष्ट्रसंघीय शिक्षा, विज्ञान तथा संस्कृति नियोग (युनेस्को) सँगको सम्झौतालाई आधार मानेर हेर्ने हो भने पनि अल्पविकसित देशहरूमा पुस्तक आयातमा कर लगाउन पाइन्छ ।
फ्लोरेन्स एग्रिमेन्ट भनेर चिनिने सन् १९५० को युनेस्कोको पाँचौं जनरल कन्फरेन्सले शैक्षिक, वैज्ञानिक तथा सांस्कृतिक वस्तुको आयातका विषयमा भएको समझदारीपत्रको पहिलो अनुच्छेदमा पुस्तकसहित ५ शीर्षकका वस्तु निर्वाध आयात गर्नुपर्ने उल्लेख भए तापनि पत्रको दोस्रो अनुच्छेदको अन्तिममा अल्पविकसित देशका हकमा स्वदेशी उद्योग संरक्षणका लागि निर्यात प्रभावित पार्ने वस्तुको आयातमा अंकुश लगाउन सक्ने र आन्तरिक बजारलाई प्रोत्साहन गर्न सक्नेछ भन्ने उल्लेख भएबाट पनि नेपालजस्तो अल्पविकसित देशले पुस्तकमा कर लगाउन पाउँछ ।

कपन अनलाईन : पुस्तकमा  कर लगाउनु पर्ने कारणहरू के के हुन त ?

 डा. दंगाल  : पुस्तकमा कर लगाउँदा कागजदेखि मसीसम्म सबैमा कर तिर्ने नेपालका मुद्रण उद्योगको संरक्षण हुने, स्वदेशमा मुद्रण उद्योगको विकास, विस्तार र रोजगारी सिर्जनामा टेवा पुग्ने, मुद्रित सामग्रीमा भन्सार महसुल लाग्दा एक खर्ब लगानी भएको ७ हजारवटा छापाखानाले बिना कर पुस्तक भित्र्याउने सँग प्रतिस्पर्धा गरिरहेका स्वदेशी मुद्रण उद्योगलाई प्रतिस्पर्धी बनाउने, पाठ्यपुस्तक छपाइमा आत्मनिर्भर बन्न सक्ने र यो कर ज्ञानमाथि नभई नाफामाथि लगाउन खोजिएको हो भन्ने तर्क पुस्तकमा कर लगाउनुपर्छ भन्नेहरूको छ । मुद्रण व्यवसायीहरू कागजमा एकपटक भन्सार कर र पुस्तक छाप्दा मूल्य अभिवृद्धि कर गरी दोहोरो कर उनीहरूले तिर्नुपर्छ भने तयारी पुस्तक ल्याउने व्यापारीहरू यी दुवै करबाट मुक्त हुने तथा राज्य पनि राजस्व संकलनबाट वञ्चित हुने तर्क राख्छन् ।
कि त पत्रपत्रिका छपाइमा ल्याउने कागजलाइ कर छुट दिए जसरी हामीलाई पनि कर छुट दिनुप-यो, नत्र पुस्तकमा पनि कर लगाउनुप-यो भन्ने उनीहरूको तर्क छ । यो हेर्दा स्वदेशी मुद्रण उद्योगीहरू भने बजेटमार्फत ल्याइएको करको यो प्रावधानका पक्षमा छन् ।

मुद्रण सामग्रीको कच्चा वस्तुका रूपमा आयात हुने कागजमा भन्सार लाग्ने तर तयारी मुद्रित पुस्तकमा कर नलाग्ने भएपछि नेपालका पुस्तक प्रकाशकका लागि भारतमा मुद्रण गर्दा सस्तो पर्ने हुँदा भारतमै छाप्न पठाउने चलन रहेको नेपाली मुद्रण व्यवसायीहरू बताउँछन्

 कपन अनलाईन : पुस्तकमा  लगााएको करको विरोध गर्नु पर्ने कारणहरू के के हुन त ?

 डा. दंगाल  : विदेशमा मुद्रण भएका नेपालबाटै बाहिरी मुलुकमा पुस्तक मुद्रण गराएर ल्याउने विक्रेता भने यो करको विरोधमा छन् ।
यो करको विरोध गर्नेहरूले विद्यालय तथा विश्वविद्यालयका अनिवार्य विषयका कतिपय पाठ्यपुस्तक विदेशी नै रहेको र करका कारण आयात रोकिएमा गलत व्यक्तिले नक्कली पुस्तक तयार गरी लुकिछिपी बिक्री वितरण गर्ने सम्भावना रहेको, करका कारण विदेशी पुस्तक महँगो हुने, संविधानको धारा ३१ को शिक्षामा पहुँचको हक र ५१ (ज)मा उल्लेख भएको सहज, गुणस्तर र पहुँच योग्य नागरिक बनाउने उद्देश्यविपरीत पुस्तकमा कर लगाएर सरकारले पठन संस्कृतिलाई निरुत्साहित गर्न खोजेको, पुस्तकमा कर लगाउनु व्यावहारिक हुन्छ वा हुँदैन भन्ने र कर तिर्न सक्ने क्षमता वा मनोविज्ञानका बारेमा अर्थ मन्त्रालयले विश्लेषण गर्न सकेको छैन।

ज्ञानमा कर लगाएर देश विकास सम्भव नहुने, ज्ञानको दायरा वा प्रवाहलाई सीमित गर्दा आउने दीर्घकालीन प्रतिकूलताको मूल्य पुस्तकबाट प्राप्त हुने सानो राजस्वभन्दा धेरै भारी हुने, नेपालमा विशिष्टीकृत मेडिकल, पारामेडिकल तथा अलाइड हेल्थ साइन्समा ९० प्रतिशतभन्दा माथि र एमबीबीएसलगायत स्वास्थ्यका अन्य स्नातक तहका कोर्सहरूमा करिब ८० प्रतिशत अन्तर्राष्ट्रिय आयातित पुस्तकमा निर्भर रहेको हाम्रो शिक्षामा नकारात्मक असर पर्ने, विकसित तथा अन्य मुलुकमा पुस्तकमा कर लगाउने नियम नभएको तर्क गरिरहेका छन् ।

 कपन अनलाईन : नेपालमा बाहिरी मुलुकबाट आयात हुने पुस्तकको अवस्था के छ र यो शुल्क पहिलो पटक लगाउन खोजिएको हो र?

 डा. दंगाल  : अहिले भारतबाट ८० र अन्य मुलुकबाट २० प्रतिशत पुस्तक आयात भइरहेको अवस्थामा अर्थमन्त्री युवराज खतिवडाले बजेटमार्फत सबै आयातित पुस्तकमा १० प्रतिशत कर लगाउने घोषणा नेपालका लागि पहिलो भने होइन ।

यसअघि तत्कालीन अर्थमन्त्री रामशरण महतले पुस्तकमा भन्सार महसुल लगाउने प्रयास गरेका थिए तर उक्त प्रयास सफल हुन सकेन भने शाही कालका अर्थमन्त्री मधुकरशमशेर राणाले पनि ५ प्रतिशत भन्सार लगाउने उल्लेख गरेका थिए, तर त्यो पनि सफल भएन ।

नेपालका छापाखानाले पुस्तक छाप्नका लागि आवश्यक कच्चापदार्थमा २८ प्रतिशत भन्सार तिर्दै आएकाले आयातित पुस्तकमा सोही अनुसार नै कर लगाउनुपर्ने नेपाल मुद्रण उद्योग महासंघको तर्क छ भने अर्कातिर पुस्तक व्यवसायीले पुस्तक आयात गर्दा भन्सारमा कम मूल्य देखाउने र पाठकबाट बढी शुल्क असुल्ने गरेको भन्दै आलोचना हुने गरेको छ ।

 कपन अनलाईन : यसको विरोध भइराखेको सन्दर्भमा समाधान के त ?

 डा. दंगाल  : करको दर नबढाई यसको दायरा फराकिलो पार्ने नीतिअनुसार पुस्तकमा कर लगाउनु नराम्रो भने होइन । अंकित मूल्यभन्दा बढीमा पुस्तक बिक्री–वितरण नहुने हुनाले पुस्तकमा कर लगाउँदा मूल्य बढ्ने होइन कि व्यापारीको नाफा घट्ने हो ।

त्यसैले मौरीले फूलको रस चुस्दा फूललाई कुनै नकारात्मक असर नपरे जसरी पुस्तकमा कर लगाउँदा पुस्तक व्यापारीलाई पनि अतिरिक्त भारको नकारात्मक असर पर्नु हुँदैन ।यसो गर्दा व्यापारी कर तिर्न सधैं उत्प्रेरित हुन्छन् । उत्प्रेरणा जगाउने काम सरकारले गर्नुपर्छ । व्यापारीले आफूले तिरेको करको सदुपयोग नभएको अनुभूति गर्नु हुँदैनन ।

आफूले जीवनभर तिरेको करबाट वृद्धावस्थामा पर्याप्त सामाजिक सुरक्षा हुने प्रत्याभूति सरकारले करदातालाई दिनुपर्छ ।

यसरी पुस्तकमा कर लगाउँदा सरोकारवाला सबैसँग छलफल गरेर कर तिर्ने सम्पूर्ण पक्षलाई सँगै हिँडाउँदै तथा पाठक र पठन संस्कृतिलाई निरुत्साहित नपार्ने गरी सरकारले कर नीति अवलम्बन गर्नु आवश्यक छ ।
कपन अनलाईन : पुस्तक बाहेकका  सबै वस्तुलाई सरकारले करको दायरमा ल्याइ सकेर पुस्तकमा कर लगाएको हो त ?

 डा. दंगाल  : पुस्तकमा मात्र होइन, अहिले लगभग करको दायराबाहिर रहेका घरबहाल कर, निर्माण सामग्री विक्रेताले तिर्ने कर, ग्रिल उद्योगहरूले तिर्ने कर, कृषि उत्पादन जस्तो— टनेल खेती, माछापालन, कुखुरापालन, त्यसैगरी लेखकको रोयल्टी कर, घर निर्माण गर्ने ठेकेदार र श्रमिकले तिर्ने कर, विभिन्न खुद्रा पसलेले तिर्ने कर, अन्य पसलेहरूले तिर्ने कर, मनोरञ्जन कर, खानी रोयल्टी कर, इँटाभट्टाले तिर्ने करलगायत अन्य थुप्रै शीर्षकमा जनताको बिना कुनै चित्तदुखाइ सहज ढंगले कर संकलन गर्न सक्ने हो भने देश विकासका लागि चाहिने आवश्यक राजस्व संकलन गर्न मद्दत पुग्छ ।

काठमाडौँ ,पौष २८

डा.दिलनाथ दंगाल दुई दशक देखि प्राध्यापन पेशामा संलग्न हुनुहुन्छ र हाल त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा अर्थशास्त्र प्राध्यापनरत रहेका छन  ।

प्राज्ञिक र सांगठनिक दुबै पहिचान बनाउन सफल डा. दंगालका दुई दर्जन जतित्रिविमा अध्यापन हुने अर्थशास्त्रका पुस्तकहरु प्रकाशित भएका छन् भने दर्जनौँ रिसर्च र दैनिक पत्रपत्रिकाहरुमा लेखहरु प्रकाशित भएका छन् ।

विभिन्न प्राध्यापक संघहरुको केन्द्रीय पदाधीकारीको रुपमा लामो अनुभव र करमा विद्यावारिधी गर्नु भएका दंगालको राजस्वसंकलन र पूँजगत खर्च कसरी गर्ने भन्ने सन्दर्भमा विषेश अध्ययन र अनुसन्धान भएको हुनाले  हामीले यहि राजस्व संकलन र पूँजिगत खर्च कसरी सहज ढंगले गर्न सकिन्छ भन्ने बारेमा कुराकानी गरेका छौं ।
कपन अनलाइन :  हाल देशको आर्थिक अवस्था कस्तो छ ?
डा.दिलनाथ दंगाल: तथ्याङ्कमा भन्नु पर्दा आर्थिक वर्ष २०७५/०७६ मा आर्थिक बृद्धिदर ७ प्रतिशत, मुद्रा स्फीतिदर ४.२ प्रतिशत, गरिविको रेखामुनि रहेको जनसंख्या १८.७ प्रतिशत, प्रतिव्यक्ति आय १०३४ अमेरिकी डलर रहेको अवस्था छ । तर व्यवहारमा हेर्ने हो भने गरिवलाई हातमुख जोर्न, मध्यम वर्गलाई आफ्नो दैनिक जिविकोपार्जन गर्न र धनीलाई सम्पत्ति लुकाउन गारो भएको अर्थतन्त्रको अवस्था देख्छु म ।

आर्थिक सामाजिक रुपमा हेर्नु हुन्छ भने क्रसर उद्योगको आतंक, जग्गा दलालिहरुर भुमाफियाहरुको आतंक, नाफाखोर व्यापारीहरुको आतंक आदीले सामान्य जनताहरु शान्तिसंग बस्नै नसक्ने अवस्थामा पुगी सकेको छन्।
कपन अनलाइन :  राजस्व संकलनको अवस्थाचाँहि कस्तो छ नी ? हालकै अवस्थामा तिन तहको सरकारलाई धान्न सक्छ ?
डा.दिलनाथ दंगाल:हालको अवस्थामा तिनै तहका सरकारहरूले बुद्धिमतापूर्ण ढंगले राजस्व संकलन गर्ने हो भने तिन तहको सरकार संचालनलाइ धान्न सक्छ । यसकालागी आम्दानी र खर्चलाई सही ढंगले व्यवस्थापन गर्नु पहिलो शर्त हुन्छ ।

आम्दानी गर्ने सबैभन्दा राम्रो माध्यम भनेको कर नै हो । सरकारले कर संकलन गर्दा जनताले कुनै पनि प्रकारको अतिरिक्त भार महशुस गर्नु हँुदैन ।
३. कर लगाउदा त जनतालाइ भार त पर्छ नी हैन र ?
डा.दिलनाथ दंगाल:मौरीले फुलको रस चुस्दा फूललाई कुनै नकारात्मक असर नपरे जसरी जनतालाई पनि अतिरिक्त भारको नकारात्मक असर पर्नु हुँदैन । यसो गर्दा जनता कर तिर्न सधै उत्प्रेरित हुन्छन् ।

उत्प्रेरणा जगाउने काम सरकारले गर्नुपर्दछ । जनताले आफूले तिरेको करको सदुपयोग नभएको अनुभूति गर्नु हँुदैन । आफूले जीवनभर तिरेको करबाट वृद्धावस्थामा पर्याप्त सामाजिक सुरक्षा हुने प्रत्याभूति सरकारले करदातालाई दिनुपर्छ । यसका लागि सरकारले कर पेन्सनको व्यवस्था गर्नुपर्दछ ।
कपन अनलाइन :  के हो यो कर पेन्सन भनेको विलकुलै नयाँ कुरा आयो त ?
डा.दिलनाथ दंगाल: हो हाम्रोलागी नयाँ कुरा हो , तर आर्थिक रुपमा व्यवस्थित देशहरुले यसको अभ्यास गरी सकेका छन् ।

यो कर पेन्सन भन्नाले नागरिकले आफ्नो  व्यवसाय गरे बापत निश्चित् वर्षसम्म लगातार कर तिरिसके पछि तोकिएको उमेर हद पार गरेर उसले आÇनो व्यवसायबाट अवकाश लिन्छ र सरकारले खडा गरेको पेन्सन कोषबाट उसले पेन्सन पाउने व्यवस्था भन्ने बुझिन्छ।

यसरी कर पेन्सनको व्यवस्था गर्ने हो भने प्रत्येक नागरिकले पेसा व्यवसाय गर्न सुरू गरिसकेपछि पहिलो आम्दानीबाट उसले आफूलाई करमा दर्ता गराउँदछ र तोकिए अनुसार लगातार कर तिर्छ ।

कपन अनलाइन :  कर पेन्सनको व्यवस्था गर्न सके हुने अन्य फाइदाहरुका बारेमा बताइ दिनु न ।
डा.दिलनाथ दंगाल: कर पेन्सनको व्यवस्था गर्न सके कर छल्ने सम्भावना पनि हुँदैन र देशमा देखिएको करको करकर पनि समाप्त भएर जान्छ । सरकारले तोकेको पेन्सन प्राप्त गर्नका लागि १५/२० वर्षको अवधिमा नियमित रूपमा ठूलो मात्रामा देशमा राजस्व संकलन हुन जान्छ।

यसरी संकलन भएको रकमबाट १५/२० वर्ष सम्म सरकारले कुनै पनि प्रकारको रकम पेन्सनको रूपमा वितरण गर्न नपर्ने र उक्त संकलित रकमलाई देश विकासमा लगाउन सकिने साथै उक्त अवधीमा देश साँच्चिकै अर्थमा समृद्धि प्राप्त गर्न सफल हुन्छ ।

तर, यसरी कर संकलन गर्दा करदाताको सुविधा र सहजतालाई ध्यानमा राखी सेवा प्रदान गर्न राज्यले राजस्व प्रणालीलाई सूचना प्रविधिमा आबद्ध गरी कर संकलनलाई सहजीकरण गर्दै लैजानु पर्छ ।

देशले समृद्धि प्राप्त गरेपछि एकातिर जनतालाई उनीहरूले नै तिरेको करबाट योगदानमा आधारित पेन्सन वितरण गर्नलाई कुनै पनि खालको समस्या उत्पन्न हुँदैन भने अर्कोतिर सामाजिक सुरक्षाको हिसाबले बुढेसकालमा पेन्सन दिनु राम्रो पनि देखिन्छ । यसो गर्न सके हामी दक्षिण एसियाकै कर पेन्सन लागू गर्ने पहिलो राष्ट्र बन्न सफल पनि हुन्छौँ ।
कपन अनलाइन :  राजस्व बढी संकलन गर्नकालागी करको दायरा फराकिलो पार्नु पर्छ भन्ने भनाईसंग कक्तिको सहमत हुनु हुन्छ ?
डा.दिलनाथ दंगाल: राजस्व बढी संकलन गर्नकालागी करको दर भन्दा यसको दायरालाई नै फराकिलो पार्ने हो तर यसको प्राक्टिकल कुरा आउनु पर्यो यो सैद्धान्तिक कुरा मात्र भयो ।
कपन अनलाइन :  के हुन्छ त प्राक्टिकल कुरा चाँहि ?
डा.दिलनाथ दंगाल: प्राक्टिकल कुरा चाँहिअहिले लगभग करको दायरा बाहिर रहेका घरवहाल कर, रियल स्टेटवालाले तिर्ने कर, निर्माण सामग्री बिव्रmेताले तिर्ने कर, ग्रिल उद्योगहरूले तिर्ने कर, कृषि उत्पादन जस्तो टनेल खेती, माछा पालन, कुखुरा पालनत्यसैगरी लेखकको रोयल्टी कर, घर निर्माण गर्ने ठेकेदार र श्रमिकले तिर्ने कर, विभिन्न खुद्रा पसलेहरूले तिर्ने कर, अन्य पसलेहरूले तिर्ने कर, मनोरञ्जन कर, खानी रोयल्टी कर लगायत अन्य थुप्रै करहरूमा कर पेन्सन लागु गर्ने हो भने बिना कुनै सकस र जनताको बिना कुनै चित्त दुखाइ सहज ढंगलेकर संकलन गर्न सकिन्छ जसले देश विकासका लागि चाहिने आवश्यक राजस्व संकलन गर्न मद्दत गर्छ ।
कपन अनलाइन :  सात प्रदेशहरुको आर्थिक अवस्था कस्तो देख्नु हुन्छ ?
डा.दिलनाथ दंगाल: सातै प्रदेशहरूको अवस्था समान छैन । आर्थिक, भौगोलिक, पूर्वाधार विकास, प्रशासनिक सुगमता, प्राकृतिक स्रोत र साधनको उपलब्धता आदिका हिसाबले असमान अवस्थामा रहेको छ ।

हाम्रो देशका जनता सुत्दा भोकै सुत्छन् तर उठ्दा एक्कासी आयस्तर बढेको नक्कली र चमत्कारिक विकासको तथ्याङ्क आउँछ । यी प्रदेशहरुमा सबै भन्दा अब्बलचाहि तीन नं. प्रदेश नै रहेको तथ्याङ्कले देखाउछ ।
कपन अनलाइन :  कस्तो छ तिन नं. प्रदेशको आर्थिक अवस्था चाँहि?
डा.दिलनाथ दंगाल: पूँजी परिचालनको सापेक्षित सहजता, वित्तीय र व्यवस्थापन सेवाहरू दक्षता, अधिकांस कृषि र औद्योगिक उत्पादनका लागि बजारको सहज पहुँच, उर्जाको सापेक्षिक उपलब्धता, शिक्षा, स्वास्थ्य र अन्य क्षेत्रमा विशिष्ट जनशक्ति र मानव संसाधनको उपस्थिति उपत्यकाको विकासका निम्ति मात्र नभएर उत्पादन र सेवाको स्थलीय विविधीकरणका निमित्त सहयोगी हुन सक्छन् ।

सूचना प्रविधिका नवीनतम् प्रवर्तन केन्द्रहरू र जनशक्तिको उत्पादन र प्राचुर्यताले गर्दा बिद्युतीय समग्र प्रदेशले नै सहजै फड्को मार्न सक्ने अवस्थामा छ । दुई विशाल छिमेकी भारत र चीन जोड्ने यो प्रदेशमा विद्यमान राजमार्गले गर्दा द्विपक्षीय व्यापार र विशिष्टीकृत कृषि उत्पादन र निर्यात उद्योगका निम्ति बजार सम्बन्ध सहजै स्थापित हुन सक्छ ।

काठमाण्डौ उपत्यका र प्रदेशका अन्य भाग जस्तो धादिङको उत्तरीभाग , रसुवा, सिन्धुपाल्चोक, काभ्रेको दक्षिणी भाग र ललितपुरको दक्षिणी भाग बीचको विषम असमानता विकासका दृष्टिले भने सबैभन्दा ठूलो चुनौती हुन सक्छन् ।
कपन अनलाइन : तीन नं. प्रदेशको राजधानी तोकिएको सम्वन्धमा के भन्नु हुन्छ ?
डा.दिलनाथ दंगाल: संघीयता भनेको सबै जनताले समान सुविधा प्राप्त गर्नु हो । राजधानी तोक्दा ७७ प्रतिशत सहज हुने गरी तोक्ने की २३ प्रतिशतका लागी ?भौगोलिक हिसावले रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, काठमाडौं उपत्यकाका तीनवटा जिल्ला, काभ्रे, सिन्धुपाल्चोक, सिन्धुली, दोलखा, रामेछाप गरी ११ वटा जिल्लालाई यो अनुकूल हुँदैन।

प्रदेश ३ का ६६ निर्वाचन क्षेत्रमध्ये ५० निर्वाचन क्षेत्रका नागरिकलाई अपायक पर्छ। मकवानपुर र चितवनका पुगनपुग १० लाख जनसंख्या छ। तर, बाँकी जिल्लाको जनसंख्या झण्डै ४६ लाख छ।

जनताको काम गर्न सहज होस भनेर एकात्मक साशन प्रणालीबाट संघीय साशन प्राणालीमा जाने तर यसमा जनताको सहज नहुने भए कसकालागी बनाएको त यो प्रदेश सरकार अनी संघीयता?

हिजो धनकुटा पुर्वाञ्चलको सदरमुकाम जनतालाई पाएक पर्ने ठाँउमा भएन प्रदेश १ को राजधानी बनाउदा अन्यत्र सार्नु पर्छ भन्नेहरु आज आफुले प्रदेश नं. तीनको राजधानीको बारेमा गरेको निर्णयमा पछुताउनु नपरोस् भन्ने मात्र मेरो कुरा हो ।त्यसैले बधाइ भनु कसरी भनु ,न भनु किन नभनु ? त्यत्रा हाम्रा जन प्रतिनिधीहरुले गरेको निर्णय कन्फ्युज छु हजुर म त ।

कपन अनलाइन : अहिले तिनै तहका सरकारहरुले पूँजिगत खर्च गर्न नसकेको गुनासो सुनिन्छ कस्तो छ यसको वास्तविक अवस्था ?
डा.दिलनाथ दंगाल: आर्थिक वर्ष २०६७/६८,०६८/६९,०६९/७० , ०७०/७१,०७१/७२, ०७२/७३, ०७३/७४ ,०७४/७५र ०७५/७६ मा क्रमशः पूँजीगत खर्च७१, ८३, ७८, ७६, ५९, ६७, ७५, ८१ र ७६ प्रतिशत मात्र खर्च भएको छ । संघीयता कार्यान्वयन भएका विगतका दुई आर्थिक वर्षको पूँजीगत खर्चको अवस्थालाइ मात्र हेर्ने हो भने पनि त्यती सन्तोसजनक देखिदैन।

यस वर्ष पहिलो चौमासिकमा पूँजीगत खर्च ३७ अर्ब ४८ करोड रुपैयाँ पुगेको देखिए पनि सरकारको २० प्रतिशत पुर्याउने लक्ष्य पुरा नभएको देखिन्छ । यो पूँजीगत खर्चले पहिलो ५ महिना बितिसक्दा पनि ९ प्रतिशत नाघेको छैन ।विश्व बैंकको भनाई अनुसार हालको खर्च सन् २००६ यताकै सबैभन्दा कमजोर अवस्था हो।
कपन अनलाइन : यसको दीर्घकालिन समाधान के हुन सक्छ ?
डा.दिलनाथ दंगाल:पूँजीगत खर्च सहज ढंगले गर्नका लागिप्रथम कुरा राष्ट्रिय राजनीतिमा रहेकादलहरूले विकासका नाममा राजनीति गर्न बन्द गर्नुपर्दछ । न्यूनतम् सहमतिका आधारमा योजना बैंक तयार गरी सोहि अनुसार वार्षिक बजेट तयार पारी कार्यान्वयनमा लैजानु पर्छ ।दोस्रो कुरा सबै तहका सरकारले आर्थिक बर्षको अन्तमा काम भइरहेको तर समाप्त नभएको अवस्थामा खर्चहुन बाँकी पूँजिगत खर्चलाई आगामी आर्थिक बर्षमा निरन्तर खर्च गर्ने व्यवस्था गर्नुपर्छ ।

तेस्रो कुरा तिनै तहका सरकारहरूको वार्षिक बजेटमा परेका कार्यव्रmम सम्पन्न गर्न ‘मर वा गर‘को सिद्धान्तलाई आत्मसात गर्नुपर्छ ।

चौथौं कुरा बजेट निर्माण देखी पूँजिगत खर्च गर्ने कर्मचारी र जनप्रतिनिधि सबैलाई वित्तिय अनुशासन सम्बन्धी अभिमुखीकरण कार्यक्रममा सहभागी गराउनु पर्छ । पाचौं कुरा काम गर्दा आयोजनागत प्रकृयाबाट प्रत्येक आयोजनाकालागी छुट्टै प्रमुख र त्यहाँ काम गर्ने कर्मचारी तोक्नु पर्ने देखिन्छ ।

ती आयोजनाहरूमा पूँजीगत खर्च आयोजना प्रमुख र जिम्मेवार प्राप्त लेखापालको हस्ताक्षरबाट गर्न सके पूँजीगत खर्च छिटो छरितो हुनसक्छ ।

छैठौं कुरा प्रत्येक तीन तीन महिनामा पूँजीगत खर्च कार्यान्वयनको स्थलगत निरीक्षण प्रतिवेदन सहित समीक्षा बैठक बस्नुपर्दछ । सातौं कुरा देशमा विधमान रहेको सार्वजनिक खरिद ऐनका कारणले काम गर्न सकिएन भन्ने आवाज समय समयमा उठ्ने गरेको छ ।

यो बारेमा समीक्षा गरौ  । यसो गर्दा समस्या भेटिएमा कुन ऐनले समस्या ल्यायो त्यसलाई परिवर्तन गरौं । यदि समस्या छैन भने समस्या देखाएर काम नगर्नेलाई नै बदलौ  र आठौं कुरा चाहि सरकारको मातहतमा रहेका विभिन्न विभाग र निकायहरू जस्तो सडक विभाग , ढल विभाग, विद्युत् प्राधिकरण, टेलिकम, पुरातत्व  विभाग आदिको बीचमा समन्वय हुन नसक्दा समयमा पूँजीगत खर्च गर्न नसकिएको तीतो यथार्थ हामीसँग छ । यसलाई समन्वयको दिसा तर्फ अग्रसर गराउ ।

काठमाडौं,फागुन २  ।

सिद्देश्वर योग तथा साधना केन्द्रकी अध्यक्ष श्रीमती कमला पाण्डे सिवाकोटी संग कपन अनलाइनको विकल सापकोटाले गरेको कुराकानी यहाँ प्रस्तुत गरेका छौ।

कपन अनलाइन: तपाइको पारिबारिक पृष्ठभुमि बताइदिनुहोस् न ?

कमला पाण्डे सिवाकोटी : मेरो जन्मस्थल झापा जिल्ला साबिक लखनपुर ८मा भएको थियो। मेरो पिता \को नाम लक्ष्मी प्रसाद पाण्डे र माता देव माया पाण्डेको कान्छी सन्तानको रुपमा जन्मिएको हु मेरो प्रारम्भिक शिक्षा  त्यही झापा जिल्लाको बाह्र घरे बिद्यालय बाट भयो। त्यसपछि सरस्वती माविमा पनि पढे । त्यहा रहदै बस्दै मेरो सानै उमेरमा बिवाह भयो। मेरो बिवाह काठमाडौंको गुह्हेश्वरी मन्दिरबाट भएको थियो ।त्यसपछि म अनामनगरमा बस्न थाले।

कपन अनलाइन: योग भनेको के हो ?

कमला पाण्डे सिवाकोटी : योग भनेको जोड्ने काम हो योगले जोड्ने काम गर्छ आत्मा र परमात्मा जोड्नु नै योग हो। अरु व्यक्तिलाई सहभागी गराएर चुस्त स्वस्थ बनाएर लानुलाई पनि योग हो। योग भनेको हरेक कोणबाट योग चित्त निरोधर भन्छन् योग चित्तको ब्रित्तिलाई रोक्ने  चित्त गलत बाटोमा जान खोज्छ भने त्यसलाई नियन्त्रण गर्नु पनि योग हो । योग आफैंमा एउटा धर्म हो योगको उत्पत्ति शिवतत्वबाट भएको हो भन्ने मान्यता छ । योग छ वटा आस्तिक दर्शन मध्येको एक हो। यस दर्शनका प्रणेता पतञ्जली हुन। पतञ्जलीले योग सूत्रको आविष्कार गरेका हुन्।

कपन अनलाइन : योगमा कसरी लाग्नु भयो ?

कमला पाण्डे सिवाकोटी: अनामनगरमा बस्दै गर्दा दिन बिताउदै गर्दा टिभी सिरियल हेर्थ्ये। त्यहा अरुले  प्रगति गरेको देख्दा म पनि जीवनमा केहि गर्नु पर्छ भन्ने सोच आउथ्यो। संसारमा मानिस भएर जन्मिए पछि केहि नगरी बस्दा धिक्कार जस्तो लाग्थ्यो।

त्यसले मनमा घच्घच्याउने गर्थ्यो।  म घट्टेकुलोमा हुँदा खेरि लेखकको घरमा बस्थे। त्यति खेर बाबु जन्मिएको थियो त्यति खेर मेरो तौल ९० किलोको थियो मलाई त्यति खेर काम गर्न एकदम गार्हो हुन्थ्यो ।त्यतिबेला शारीरिक व्यायाम गर्न थाले । खानपान सबैमा कन्ट्रोल गर्दै गए २६ दिन सम्म मैले एक छाक खाना खाएको थिए ।

विस्तारै योग गर्नु पर्छ त्यसले मोटाइ कम गर्न र स्वस्थ रहन सहयोग पुर्याउछ भन्ने लाग्यो ।बिस्तारै त्यसतर्फ आकर्षित भए  ।सामाजिक काम गर्न धेरै रुची थियो कपन मिलन चोकमा आए पछि  योगको तालिम लिए।  एक्लै गर्दा भन्दा पनि समूहमा योग गराउनु पर्छ भन्ने सोचका साथ् शिव मन्दिरमा सिविर संचालन गरे ।

कपन अनलाइन : योग को बारेमा बुझाउन कतिको संघर्ष गर्नु पर्यो ?

कमला पाण्डे सिवाकोटी : त्यति बेला एकदमै संघर्ष गर्नु पर्यो।त्यति बेला सबै दिदीबहिनीको घर घरमा पसेको थिए एक चोटी होइन दुइचोटी होइन धेरै पटक धाएर दिदीबहिनी जम्मा गरे भेला गरे पछि पनि चार पांच दिन त आउनु भयो त्यसपछि कोइ पनि हुनुहुन्न उहाहरुलाई पनि गार्हो भयो। अनि एकजना मात्र हुँदा खेरि पनि मैले योग संचालन गरे।

कति दिन त कोइ पनि भएन आज आउनु हुन्न  भोलि आउनु हुन्न भन्दा भन्दै फेरी म घर घरमा पस्न थाले। त्यसरी संघर्ष गर्दै सिविर संचालन गरे , गराउदै गए ।सबै जना बिस्तारै आउन थाल्नु भयो।

कपन अनलाइन : सिद्देश्वर योग साधना केन्द्र कसरी स्थापना भयो ?

कमला पाण्डे सिवाकोटी : योग सिविरमा मानिसहरु आउन थालेपछि पछि यसरी भएन संस्थागत रुपमा जानु पर्यो भनेर यसलाई चलाउनु पर्यो भन्ने खालको विचार आयो अनि त्यहि बस्दा बस्दै टिका प्रसाद खतिवडा योग गुरु हुनुहुन्छ आयुर्वेदिक र भानु भक्त दाहाल , प्राकृतिक चिकित्सक डा.हरि प्रसाद पोख्रेल हुनुहुन्छ उहाहरुले संस्था दर्ता गर,शिव  मन्दिरको नाम लिएर गर  तिमीहरु राम्रो ठाउमा छौ।

अगाडी बढ! भनेर हौसला दिनुभयो हामीले संस्था दर्ता गर्यौ । टिकाप्रसाद खतिवडा र भानु गुरुले तालिम दिनुभयो।  त्यसपछि  हामी अघि बढ्यौ सिद्देश्वर योग साधना केन्द्रले योग मात्र नभई विभिन्न सामाजिक कार्यक्रम पनि गर्दै आइरहेको छ , स्वास्थ्य सिबिर, रक्त दान, शिक्षक तालिम लगायत धेरै जेष्ठनागरिकहरुलाई भोजन गराउने देखि लिएर धेरै सामाजिक कार्य गर्दै आएको छ ।

कपन अनलाईन: यहाँ सम्म आइपुग्न कसलाइ आफ्नो प्रेरणा को स्रोत मान्नु हुन्छ ?

कमला पाण्डे सिवाकोटी : यहा सम्म आइपुग्न मलाई हर बखत सहयोग हौसला दिने सिकाउने  मेरो श्रीमान नै हो। उहा सिद्देश्वर योग साधना कन्द्रको संरक्षक पनि हुनुहुन्छ । सुरुको दिनमा म अध्यक्ष मात्रै थिए ।

मलाई सामाजिक अभियानमा होम्मिएर काम गर्न सक्दिन थिए । घर परिवार मेरो सन्तानले पनि ठुलो सहयोग गरेका छन  काम गर्न धेरै आइडिया थिएन श्याम भाइको साथ् र कार्यसमितिको  सहयोग ले नै संस्था  अघि बढेको छ सिद्देश्वर योग साधना केन्द्र निशुल्क सिविर हो ।कोहि संग पनि सो इच्छाले सहयोग स्वरुप कार्यक्रम गर्नलाई मासिक रुपमा सय रुपैया उठाएर कार्यक्रम गर्ने गरेको छ।

कपन अनलाइन : शिद्देश्वर योग साधना केन्द्रको आगामी योजना के रहेको छ ?

कमला पाण्डे शिवाकोटी : शिद्देश्वर योग साधना केन्द्रको आगामी योजना अन्तर्गत ठुलो आशा राखिसकेपछि त्यो ठाउमा पुग्न सकिन्छ भनेर योग शिविरलाइ कपनमा मात्रै सिमित नराखी नेपाल अधिराज्य भरि ,र बाहिर बिदेशमा पनि शिद्देश्वर योग साधना केन्द्र जानु पर्छ र यसले सामाजिक काम गर्नुपर्छ र सबैलाई स्वस्थ बनाउनु पर्छ ।’

योगको मार्फत अहिलेको बिकृति किशोर अवस्थाका  सोच लाइ कसरि ढाल्न सकिन्छ उहाहरु संग भिज्दै सोच संग भिज्दै कसरि परिबर्तन गर्न सकिन्छ भनेर अघि बढेको संस्था हो।  पहिले पनि हामीले योग सिविर लिएर पुर्व तिर गएका थियौ यसपटक पनि फाल्गुन को ६ गते फत्ते पुर् बाट सुरु गर्दै जाँदै छौ। सिविर संचालन गर्दै पूर्वको सबै ठाउँ हुँदै ओखलढुंगा सम्म पुग्ने योजना रहेको छ  ।

कपन अनलाइन : अन्त्यमा केहि भन्नु छ ?

कमला पाण्डे सिवाकोटी : योग गरौ स्वस्थ बनौ । योगको माध्यम बाट हामि स्वस्थ रहेर हाम्रा दुख गरेको सम्पत्ति छन् ।त्यसलाई सामाजिक काममा लगाउन सकियोस हामि बिरामी भएर अस्पतालमा धाएर त्यहा खर्च गर्न नपरोस हामि योग गरेर त्यो पैसा सामाजिक काममा लगाउदा खेरि आफ्नो पनि नाम रहने र समाजमा पनि कसैको उद्दार हुने  र केहि काम गर्न सकियोस ।

अन्त्यमा जसले योग बुझ्नु भएको छ उहाहरु पनि अल्छी नगरी सिविरमा आएर स्वस्थ रहनको लागि आउनुहोस घरमा गर्दा एक्लै हुनुहुन्छ आफु सिमित भईन्छ ।आफुलाई खुलाउन सकिदैन  तर सिविरमा  धेरैजना संग बसेर योग गर्दा एकले अर्कोलाई हेर्दै गर्दा प्रसन्नका साथ् योग गर्न सकिन्छ भने एउटा बन्द कोठा भित्र एक्लै योग गर्दा त्यति प्रसन्न हुन सक्नु हुन्न । योगको अन्त्यमा सिविरमा साथीभाई संग दुइचार कुरा आदानप्रदान गर्दा धेरै कुरा समाधान हुन सक्छ त्यसैले  आफ्नो स्वास्थ्यको लागि योग गरौ,  स्वस्थ बनौ भन्न चाहन्छु ।